نهج البلاغة ( فارسى ) — صفحة 27

لا رَيْبَ فِيهِ زيرا كه لا ريب فيه تأكيد جملهء اولى است و ميان مؤكد و مؤكد ادخال حرف عطف جايز نيست . و همچنين اگر جملهء دوم متعلق بجملهء اول نباشد اصلا و ميان ايشان مناسبتى نباشد ترك عطف لازم باشد به جهت آنكه در عطف مناسبتى في الجمله مى بايد [ 11 آ ] چنان كه گويى « زيد طويل و عمر و شاعر » . و اگر در ميان ايشان مناسبتى في الجمله باشد عطف بايد كرد جملهء دوم را بر جملهء اولى خواه آن جملها را محل از اعراب باشد چنان كه گويى « زيد يأمر و ينهى » يا نباشد چنان كه گويى « الامير يعدل و الوزير يظلم » . و همچنين اگر دو جمله مختلف باشد در اسميت و فعليت يا در خبريت و انشا ترك عطف بايد كرد چنان كه خداى تعالى فرموده‌إِيّاكَ نَعْبُدُ وَ إِيّاكَ نَسْتَعِينُ . اهْدِنَا الصِّراطَ الْمُسْتَقِيمَ » . قسم هشتم حذف و اضمار گاه باشد كه حال مقتضى آن باشد كه بعضى از اركان يا متعلقات كلام را حذف كنند به جهت نكته‌اى و غرضى چنان كه خداى تعالى فرموده : أَمَّنْ هُوَ قانِتٌ آناءَ اللَّيْلِ ساجِداً وَ قائِماً ، مفعول فعل را ذكر نكرده به جهت آنكه غرض ذكر علم و عدم علم است نه متعلق آن . و چنان كه شاعر گفت : « قال لى كيف انت قلت عليك » يعنى « انا عليك » . « انا » را انداخت به جهت آنكه سوال قرينه است و اگر ذكر ميكرد احتمال توهم جهل يا عبث داشت . و چنان كه خداى تعالى فرموده « و ان احد من المشركين استجارك » . يعنى ، و ان استجارك « احد