1 - بر پلههاى آن شش پلهء ديگر افزوده شد ، تا به نُه پله رسيد . و اين كار به دست مروان حَكَم والى معاويه بر مدينه انجام يافت . 2 - براى منبر درى ساخت به صورت پنجرهء مشبك . ابن عبد ربه منبر را وصف مىكند و مىگويد :
منبر بر جانب راست محراب بود ، در ابتداى رواق سوم از محراب . ( محراب در ديوار قبلهاى بود ) در روضهاى مفروش از مرمر . گِرداگردش فرو بسته با پلهها .
عرشهء منبر را ميخ كوبيده بودندكه كسى نتواند بر آن بنشيند ؛ زيرا آنجا مكان نشستن رسول خدا صلى الله عليه و آله بوده است . منبر ساده است و در آن - بر خلاف منبرهاى زمان ما - هيچ نقش و نگارى نيست . « 1 »
3 - مناره براى اذان
مناره را عمر بن عبدالعزيز بنا كرد و در هر ركن از اركان مسجد منارهاى بود .
كثيربن حفص گويد : يكى از منارهها مشرف بر خانهء مروان بن حكم بود .
آنجا خانهء بنى اميه بود كه هرگاه به مدينه مىآمدند ، در آنجا سكونت مىكردند . هنگامى كه سليمان بن عبدالملك براى اداى حج به مكه آمد و مؤذن بر مناره اذانگفت سليمان فرمان داد آن را خراب كنند ؛ زيرا مشرف بر خانهء او بود [ ! ]
از آن پس مسجد شريف نبوى سه مناره داشت . ابن زَباله طول هر مناره را تعيين كرده است :
بلندى منارهء جنوب شرقى ، پنجاه و پنج ذراع ( / 5 / 27 متر ) .
بلندى منارهء شمال شرقى ، پنجاه و پنج ذراع ( / 5 / 27 متر ) .
هامش
( 1 ) - ابن عبدربه ، العقد الفريد ، ج 6 ، ص 262