دو چيز كه پيش از اين سابقه نداشت در مسجد پديد آمد ؛ يكى مناره براى اذان و ديگرى محراب . اينك به توضيح آنها مىپردازيم :
1 - حجرهء شريفه
تغييراتى كه توسعهء اموى در حجرهء شريفه به وجود آورد ، يكى آن بود كه ديوارهايش به سنگهاى تراشيده پوشيد شد و براى آن در نگذاشتند . اطراف آن پنج ضلعى بود با اضلاع نابرابر . ديوارهاى خارجى مذكور ، تا سقف مسجد نمىرسيدند بلكه به مقدار دو ذراع ( / 1 متر ) كوتاهتر بودند و بر آنها پنجرههايى از چوب بود . بر بام حجرهء داخلى مشمعى انداخته بودند تا مانع نفوذ باران شود .
ديوار خارجى غربى چسبيده به ديوارِ داخلى بود و ديوار خارجى شرقى ميان آن و ديوار حجره ، مقدار 50 سانتى متر از سمت شمالى فاصله بود و از سمت جنوبى 15 سانتى متر . و ديوار باروى جنوبى ، بين آن و بين ديوار حجره 50 سانتى متر از جانب شرقى بود و از جانب غربى تنگ مىشد تا به 20 سانتى متر مىرسيد . اما ديوار شمالىِ حجره ، ميان آن و رأس مثلث پديد آمده از بارو مقدار 4 متر بود . « 1 » بر بام مسجد ديوارى بالاى منطقهء قبر ساخته بودند تا كسى نتواند بر آن قدم نهد . « 2 »
2 - منبر
اما تغييراتى كه عمارت اموى در منبر پديد آورد ، عبارت از اين بودكه :
هامش
( 1 ) - المدينة المنوره تطورها العمرانى ، ص 72 نك : سمهودى ، وفاء الوفا ، ج 2 ، ص 622
( 2 ) - ابن عبد ربه ، العقد الفريد ، ج 6 ، ص 262