تخطي إلى المحتوى الرئيسي

منطق نوين ( مشتمل بر اللمعات المشرقيه في الفنون المنطقيه ) ( فارسى ) — صفحة 388

مساهمون:

ص٣٨٨
بعبارت ديگر ميتوان گفت عكس نقيض آنست كه اولا قضيه را به صورت معدولة الطرفين درآورده سپس آن را معكوس نمايند .

« مثال »

اصل : هر انسانى البته حيوان است . عكس نقيض : هميشه هر غيرحيوانى غيرانسان است . ( 517 ) عكس نقيض در همهء اقسام خود از جهت كميت و جهت بر خلاف عكس مستوى مىباشد . يعنى قضاياى موجبه در حكم سوالب . و سوالب در حكم موجبات ميباشند . بنابراين موجبهء كليه بموجبهء كليه بدل مىشود . و موجبهء جزئيه عكس نقيض نداشته و سالبهء كليه و جزئيه به سالبهء جزئيه بدل ميشوند . بحسب جهت نيز نقطهء مقابل عكس مستوى مىباشد يعنى هر قاعده‌ايكه در آنجا براى موجبه‌ها بيان شد همان قواعد براى سالبهء عكس نقيض ثابت است . و قواعديكه براى سالبه‌ها بود در موجبه‌هاى عكس نقيض اجرا ميگردد . و اينك چند مثالى براى توضيح ذكر مىشود :