رَبِّهِ إِلَّا الضَّالُّونَ »
« 1 »
« إِنْ تُصِبْهُمْ سَيِّئَةٌ بِما قَدَّمَتْ أَيْدِيهِمْ إِذا هُمْ يَقْنَطُونَ »
« 2 »
« وَ إِنْ مَسَّهُ الشَّرُّ فَيَؤُسٌ قَنُوطٌ »
« 3 »
5 ولى بايد دانست ، قبول اين نظريه كه تنها انگيزههاى معنوى است كه شعلهء جهاد را در مؤمن حقيقى فروزان نگه مىدارد ، ما را از ديگر نظريهها بىنياز نمىسازد . واقعيت اين است كه اهميت انگيزههاى مادى كمتر از انگيزههاى معنوى نيست و اين دو عامل ، در تحكيم روحيهء جهاد در جان و عقل مؤمن در كنار هم عمل مىكنند .
يكى از مهمترين انگيزههاى مادى خوار نشمردن دشمن ، و ديگر آمادگى رزمى از نظر تمرين ، تسليح ، سازماندهى ، تجهيز و فرماندهى است .
مسلمانان در جنگ حنين دشمنشان را ناچيز شمردند . در نتيجه در دور نخست آن جنگ دشوار شكست خوردند :
« وَ يَوْمَ حُنَيْنٍ إِذْ أَعْجَبَتْكُمْ كَثْرَتُكُمْ فَلَمْ تُغْنِ عَنْكُمْ شَيْئاً وَ ضاقَتْ عَلَيْكُمُ الْأَرْضُ بِما رَحُبَتْ ثُمَّ وَلَّيْتُمْ مُدْبِرِينَ »
« 4 »
و در روز حنين آن هنگام كه شمار زيادتان شما را به شگفت آورده بود ، ولى به هيچ وجه از شما دفع خطر نكرد ، و زمين با همهء فراخى بر شما تنگ گرديد ، سپس در حالى كه پشت ( به دشمن ) كرده بوديد برگشتيد .
دست كم نگرفتن دشمن ، نشان آگاهى و هوشيارى است :
« وَ لِيُنْذِرُوا قَوْمَهُمْ إِذا رَجَعُوا إِلَيْهِمْ »
« 5 »
و به هنگام بازگشت سوى قوم خود آنها را بيم دهند .
باز ، خداى متعال فرموده است :
هامش
( 1 ) - حجر ( 15 ) ، آيهء 56 . جز گمراهان چه كسى از رحمت پروردگارش مأيوس مىشود .
( 2 ) - روم ( 30 ) ، آيهء 36 . هرگاه مصيبتى به خاطر اعمالى كه انجام دادهاند به آنان رسد ناگهان مأيوس مىشوند .
( 3 ) - فصلت ( 41 ) ، آيهء 49 ، و هرگاه شرى به او رسد بسيار مأيوس و نوميد مىگردد .
( 4 ) - توبه ( 9 ) ، آيهء 25 .
( 5 ) - همان ، آيهء 122 .