مسلمان حقيقى در اوج بيدارى است ، بيشترين احتياط را به خرج مىدهد ، براى رويارويى با دشمن آماده مىشود و نيرو آماده مىسازد و در جنگ و صلح دشمن را كوچك نمىشمرد . بنابراين آراسته بودن او به زيور روحيهء جنگى جاى شگفتى ندارد ، بلكه آنگاه كه چنين نباشد جاى شگفتى است .
اين موضوع ، راز فتوحات اسلامى را ، كه مدت هشتاد سال « 1 » ادامه يافت و گسترهء آن از چين در شرق تا فرانسه در غرب و از سيبرى در شمال تا اقيانوس آرام در جنوب را شامل گشت ، بيان مىدارد .
دليل اين پيروزىها اين شعار مسلمانان بود : « بگو آيا جز اين دو نيكى يعنى پيروزى يا شهادت در انتظار ماست ؟ » « 2 »
همان اندازهاى كه ديگران حريص زندگى بودند ، مسلمانان آرزوى مرگ مىكردند .
« الَّذِينَ قالَ لَهُمُ النَّاسُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَكُمْ فَاخْشَوْهُمْ ، فَزادَهُمْ إِيماناً وَ قالُوا حَسْبُنَا اللَّهُ وَ نِعْمَ الْوَكِيلُ . فَانْقَلَبُوا بِنِعْمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَ فَضْلٍ ، لَمْ يَمْسَسْهُمْ سُوءٌ وَ اتَّبَعُوا رِضْوانَ اللَّهِ وَ اللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَظِيمٍ »
« 3 »
اينها كسانى بودند كه مردم به آنان گفتند : « مردم براى حمله به شما اجتماع كردهاند ، از آنها بترسيد . » اما اين سخن بر ايمانشان افزود و گفتند : « خدا ما را كافى است و او بهترين حامى ماست . » پس با نعمت و فضل پروردگار بازگشتند در حالى كه هيچ گزندى به آنان نرسيد و از رضاى خدا پيروى كردند و خداوند بخششى بزرگ دارد .
من قاطعانه مىگويم ، حتى در كتابهايى كه در نيمهء دوم قرن بيستم در موضوع تاكتيك و استراتژى نوشته شده است تعبيرى روشنتر و تعريفى دقيقتر و فراگيرتر و در عين حال خلاصهتر از آنچه در اين آيهء شريفهء قرآنى دربارهء تعريف روحيهء جنگى آمده است نخواندهام . معناى اين آيهء شريفه تنها به تعريف روحيهء جنگى محدود نمىگردد ، بلكه تعريف روحيهء عالى را نيز در بر مىگيرد . آرى اين گوشهاى از عظمت قرآن كريم ،
هامش
( 1 ) - از سال يازدهم تا سال 92 هجرى .
( 2 ) - توبه ( 9 ) ، آيهء 52 ، « قُلْ هَلْ تَرَبَّصُونَ بِنا إِلَّا إِحْدَى الْحُسْنَيَيْنِ » .
( 3 ) - آل عمران ( 3 ) ، آيهء 174 .