بنى وطاس شكست خوردند . « 16 » اگر اين روايت درست باشد بايد كه ابو عبد اللّه در سن هفتاد و پنج سالگى مرده باشد . البته ما روايت نخستين المقرى را ترجيح مىدهيم كه او در فاس ، در قصر خود به سال 940 درگذشته است . اما روايت دوم المقرى در ازهار الرياض بايد در آن تحريف عددى رخ داده باشد .
از ابو عبد اللّه محمد بن على دو پسر باقى ماند : احمد و يوسف . اعقاب او سالهاى دراز در فاس مشهور بودند ولى پس از چندى گرفتار فقر و بىنوائى شدند . المقرى مىگويد كه آنها را در سال 1037 ه ( 1628 م ) ديده است كه مردمى درويش بودهاند و از صدقات زندگى مىكردند .
در تحقيقات خود به تاريخ وفات ملكه با شهامت عايشه حره مادر ابو عبد اللّه دست نيافتيم ، حتما مدتها پيش از پسر چشم از جهان بربسته است .
ابو عبد اللّه در تاريخ اسپانيا به محمد يازدهم معروف است و او را پادشاه كوچك
lE ocihc yeR
لقب دادهاند تا با عمش ابو عبد اللّه الزغل اشتباه نشود . همچنين او را الزغيبى خواندهاند . و الزغيبى به معنى بدبخت است . او را به سبب زندگى فلاكتبار خودش و مصائبى كه در عهد او اسلام بدان گرفتار آمد چنين لقب دادهاند . « 17 »
هامش
( 16 ) . اين روايتlomraM led siuLاست در كتاب او به نامsocsiroM sol ed ogitsaC ynoilebeR . IXX . pac . I . biLمورخ به روايت خود به طنز افزوده است كه تقدير چنان بود كه مردى كه در كشور خود جرئت دفاع نداشت در دفاع از كشور ديگر جان باخت . مورخان اسپانيايى و پرتغالى همين روايت را گرفتهاند . رجوع كنيد به :. 48 . P . III . V , dibi : artnaclA etneufaLصاحب الاستقصاء اين روايت را از مورخى پرتغالى نقل مىكند ( ج 2 / ص 168 ) همچنين واشنگتن اروينگ ، در آخر كتاب خودadanarG fo tseuqnoCآن را نقل كرده است .
( 17 ) . الزغيبى مصغر زغبى در لهجهء مردم غرناطه به معنى بدبخت حقير است . و به قول مارمولtitep eL emmoH ervuaP eL : xueruehlaM( رجوع كنيد به دوزى495 . P sebara tciD xua ppuS (