جناب حكيم به اخلاق نيكو آراسته و در تقوى و ديندارى ممتاز بود . او در سال 1308 ه . / 1890 م . كربلا و كاظمين و نجف اشرف را زيارت كرد و در سال 1321 ه . / 1903 م . به ايران رفت و به زيارت مشهد مشرّف شد . سفرنامهاى به نام البدر الباحر فى احوال سفر الحامر تأليف كرد . كمى پيش از سال 1915 م . وفات يافت .
فرزندى نداشت ولى نام او به وسيلهء تأليفاتش در تاريخ طبّ هميشه زنده خواهد ماند . 2
1
مولانا عبد العزيز فرنگى محلّى
حاشيهء موجز
مولانا عبد العزيز بن مولانا عبد الرحيم فرنگى محلّى سومين فرد از علماى فرنگى محل است كه حاشيهء موجز يا نفيسى را نوشتهاند . او كتابهاى درسى را نزد اعضاى خانوادهء خود مولانا فضل اللّه بن مولانا نعمت اللّه و مولانا عبد الحى و همچنين مولانا عبد الرزّاق به تكميل رساند . به درس و تأليف توجّه خاصّى داشت و در كتابهاى درسى فقه نظر بسيار عميقى داشت و درعينحال زاهد و شبزندهدار بود . دست بيعت به مولانا عبد الرزّاق داده بود و از او اجازه داشت . در سال 1330 ه . / 1911 م . مشرّف به حجّ بيت اللّه شد . طبّ را به طور اصولى خوانده بود و شاگرد حكيم مظفّر حسين خان بود .
اگرچه در طبّ مهارت كافى داشت ولى مطب باز نكرد ، امّا خويشاوندان فرنگى محل را خود او معالجه مىكرد . در بين تأليفات متعدّد او حاشيهء موجز در طبّ است كه چاپ شده است .
مولانا پس از مدّتى اقامت در فيضآباد و گونده در لكنهو اقامت گزيد . در مدرسهء كالون مدرّس علوم دينى بود و در مدرسهء نظّاميه فرنگى محل كتابهاى مطوّلات را به طور افتخارى تدريس مىكرد . در اواخر سال 1337 ه . / 1918 م . به بيمارى استسقا مبتلا شد و طبق نوشتهء تذكرهء علماى فرنگى محلّى در دوّم صفر 1338 ه . / 1919 م . كه