ممكن است زخم در پىرگ واقع شود و در آن ساعت هيچيك از داروهاى نامبرده گير نيايند ؛ فورا خمير ترش را بر جاى زخمى بگذار ! كه بسيار خوب و مفيد است و از ته و ژرفا مواد ناباب را برمىكشد .
اگر خواستى كه شير گياه شير سگ استعمال كنى و گير نيامد ، بر موم را به كار ببر ! يا آرد كاكلك ( گندم ديوانه ) را با خاكستر آب مخلوط كن و بر جاى زخمى بگذار ! اما در نخستين مرحله بهتر آن است كه سقز درخت بنه را بر زخم بگذارى و بعد از آن اگر خواستى كه دارو تأثيربخشتر باشد ، مرهم باسليقون را به كار ببر و يا سقز را وسيلهء داروهاى ذكر شده - كه گفتيم در تقويت دارو تأثير دارند - تقويت گردان !
اگر دارو مرهمى تركيبى است و خواستى مانع تشنج شود ( گرمىبخش باشد - نسخه . ) آهك شسته را در آن وارد كن ! بهترين آهك شسته در چنين حالتى آن است كه با آب دريا شسته شود و در زير آفتاب گرم آن را با آب دريا بشويند . و تا شستن بيشتر باشد نفعش بيشتر است .
داروى جالينوس كه آن هم در چنين حالتى بسيار خوب است ، تركيباتش از قرار زير است :
نسخه :
موم ، صمغ درخت صنوبر ، شير گياه شير سگ ، زفت و روغن زيتون غليظ پرمايه از هريك نيم جزء ، روغن زيتون عادى يك جزء . همه را درهم مخلوط كن و مرهم ساز و بر جاى زخمى بگذار !
روغن بلسان از لطافتى كه دارد زياد گرمىبخش نيست امّا به سرعت تحليل مىبرد ؛ داروى خوبى است .
اگر زخم پىرگ از خليدن و فروشدن چيز تيزى است و عفونى نشده و ورم نكرده است ، حالت مزاجى و هيأت بيمار را بررسى كن ! اگر بدن نرم دارد ، شير گياه شير سگ بر زخم بگذار و اگر بدن فشرده دارد ، چلغوز كبوتر بر زخم بگذار ! اندازهء بيش و كمى را بر اندازهء چگونگى حالت بدن و سيماى بيمار مقرّر دار ! در هر حال نبايد بگذارى دهانهء زخم ناشى از فرو شدن و خليدن چيزى به هيچ وجه خود به خود به هم جوش بخورد . و اگر ديدى كه دهانهء زخم بسيار تنگ است گشادش كن !
دارويى كه براى زخم ناشى از خليدن چيزى تجويز مىكنى ، بايد قوىتر از آن باشد كه در علاج تركبردگى پىرگ به كار مىرود .
اگر در زخم پىرگ عفونتى رخ داد ، اسكنجبين و آرد گاودانه را به كار ببرى خوب است .
اگر جاى زخم ورم كرد ، آرد باقلى يا آرد گاودانه در خاكستر آب يا آب معمولى بپزد ، و كمى نيروى دارويى سكبينه هم در آن باشد خوب و مفيد است .
اگر ديدى كه زخم رو به بهبود است ، شراب سيكى را استعمال كن و باك نداشته باش ! يعنى داروى علاجى را در شراب سيكى حل كرده و زخم را بدان معالجه كن !
اگر بيمار نيروى بدنى بر مرام دارد ، قرص بوليداس را در شراب سيكى حل كرده و شراب