كسى كه براى معالجهء بيمارى شير مىنوشد ، بايد دستورات بهداشتى و علاجى را تماما مراعات كند و همينكه دست از پا خطا كند و كمترين چيزى را به دست اهمال بسپارد ، كار دست خودش مىدهد و از بد بدتر مىشود .
يكى از شاگردان مدرسهء علم طب كه به تحصيل مشغول است ، براى شير خوردن علاجى و چگونگى خوردن شير دستوراتى نوشته است و ما آن را دستكارى كردهايم ، خلاصهاش اين است :
بهتر اين است كه بيمار سل وقتى براى مداوا شير مىنوشد ، شير ماچهخرى را بنوشد كه چهار يا پنج ماه است كرّه آورده است .
ظرفى كه شير در آن دوشند با آب شسته شود . اگر قبلا در همين ظرف شير دوشيدهاند ، بايد ظرف را با آب گرم شست ، آنگاه ظرف را پر از آب گرم كنند و بگذارند تا از نتيجهء گرمى آب چيزى كه در ظرف هست تحليل برود ، باز از نو ظرف را با آب گرم بشويند ، بعد از آن باز ظرف را با آب گرم و سرد بشويند ، آنگاه ظرف را در آب گرم بگذارند و به اندازهء نيم سكرجه شير در آن دوشند كه بيمار نياز به اين اندازه دارد .
در روز اول شير نوشيدن ، نيم سكرجه بنوشد ؛ اين نيم سكرجه نوشيدن در صورتى است كه علّت جاى نگرانى نيست و حال بيمار خوب است و در غير اين صورت مىتواند به اندازهاى كه سزاوار تحمل معده است و خوب است ، بنوشد و از نيم سكرجه بيشتر باشد رواست .
در روز دوم دو برابر از آن بنوشد كه در روز اول نوشيده است .
اگر بيمار در روز اول از اثر شير قبض شده بود ، شير روز دوم را با چيزى از شكر بياميزد .
روز سوم همان قدر بنوشد كه روز اول نوشيده است .
اگر در روز سوم شكم بيمار نرم نشد ( قبوضيت بر طرف نشد ) و تا روز سوم چيزى از نرم شكمى را نديده بود ، دو سكرجه شير را با دو دانگ نمك هندى و به وزن يك درهم و نيم تا يك درهم نشاسته بخورد .
از آن به بعد ، هرروزه نيم سكرجه بر شير نوشيدنى اضافه كند .
اگر تا روز ششم شكم همچنان قبض بود و نرم نگشت ، سه سكرجه شير را با شكر و نمك و روغن بادام و نشاسته قاطى كند و بنوشد .
اگر شكم بيمار نرم شد و بيشتر از سه بار كار كرد ، ديگر نبايد چيزى را با شير قاطى كنند ؛ بلكه بايد از اندازهء شير نوشيدنى روزانه كم كنند .
روىهم نبايد بيمار - كه شكمش به كار افتاد - در شبانهروز شكمش بيش از سه بار كار كند و نبايد از دوبار كمتر باشد ، اگر از اين دستور فايده ديد ، بگذار تا سه هفته بر اين روند دوام كند .
يكى ديگر از شاگردان علم طب در اينباره گويد :
بهترين شيرى كه به قصد مداوا از ماچهخر گيرند ، بايد از ماچه خرى برگزينند كه در سبزهزارهاى داراى گياهان نرمىبخش و پاكساز و كمى همراه گيرندگى چريده باشد و اين گياهان
قانون ( فارسى ) — صفحة 507
مساهمون: أبو علي سينا
ص٥٠٧