يكيك جزء ، گاودانه بيست جزء ، با عسل كف برچيده بسرشند .
12 - نسخهء ديگر : زعفران ، علف گربه ، فلفل ، هريك يك جزء ، گندناى بيابانى ، حسل هريك سه جزء ، مرّ ، سوسن از هريك دو جزء ، با عسل موم گرفته و صاف شده بسرشند .
13 - عسل و قطران را انگشتپيچ كنند و بليسند بهرهرسان است .
14 - كوشنهء هندى در آب شبيت بپزند ، به اندازهء يك درهم ( سكرجه - نسخه . ) از آن را با يك درهم ( ملعقه ) سركه بياميزند .
15 - بزر كتان بوداده تنها با عسل ، يا بزر كتان بوداده با فلفل ، كه فلفل يك دهم عسل باشد ، يا پونه به جاى فلفل باشد .
16 - عسل لبنى ( ميعه سائله : صمغ درختى است خوشبو ) با عسل معمولى انگشتپيچ شود و بليسند .
17 - جواشير با عسل انگشتپيچ شود .
18 - خردل .
19 - بادام تلخ .
20 - معجون ميترادات ( نوعى ترياق ) ، همگى در علاج اين بيمارى واردند .
اگر بيمار مبتلا به سرفه ، بچه بود ، كافى است كه پونهء بيابانى را در شير پستان زن ريزند و بجوشانند كه عسل ماننده قوام گيرد . يا اينكه پونهء بيابانى را با آب رازيانهء سبز بپزند و به بچه بدهند .
اگر سبب سرفه مادهء سرازير شده از بالاييهاست علاج نزله را به كار بر !
اگر براى بازداشتن نزله از سيلان نياز باشد ضماد بگذارى ، ضماد انجير را بر سر بيمار گذار !
قرص نشاسته را همواره - و بهويژه شبانگاهان - در زير زبان نگه دارد ، با داروهاى گيرنده كه نه ترشمزه باشند و نه گسمزه ، غرغره كند .
اگر مادهء گرممزاج است با شربت سادهء خشخاش غرغره كند .
اما اگر مادهء بيمارى سرد است ، مرّ و زعفران و غيره را با شربت خشخاش مخلوط نماى !
اگر سبب سرفه ، ورم ريه يا قرحهء ريه و سينه هستند ، علاج را در بحث از علاج ذات الريه و ذات الكبد و بيمارى سل خواهيم آورد ، بدانها رجوع شود .
حبها در علاج انواع سرفه :
برخى از حبهاى سرفه را بايد در دهان نگه داشت .
حبهايى كه ويژهء علاج سرفهء گرم هستند بدين قرارند :
1 - حب سرفه كه مشهور است و نياز به شرح نيست .
2 - حبهايى كه از داروهاى زير سازند :
رب شيرينبيان ، صمغ ، كتيرا ، نشاسته ، لعاب اسفرزه ، بهدانه ، مغز دانهها تخم خيارچنبر خوردنى ، تخم كدو حلوايى ، تخم خيار ، پنيرك ، تباشير ، بزر خشخاش و غيره همه در علاج سرفهء