اگر آبى باشد ، از فشار انگشت اثر نمىماند و درد هم ندارد .
سودايى ، اكثرا پلك چشم را در بر مىگيرد . سخت است و كشيده مىشود . گاهى به ابرو و رخسار مىرسد ، و درد بسيار ندارد ، بدرنگ است و اكثرا بعد از رمد آيد و حتما بعد از آبله مىآيد .
علاج :
بايد اول تخليه و پاكسازى سر و تن صورت گيرد . آنگاه اگر گرايش بلغمى دارد ، ضماد خطمى و از آن مفيدتر ، برگ گرچك كوبيده آميخته با شب . ابر خيسشده در سركه و آب گرم بر آن بگذارد .
ماليدن الوا ، فيلزهره ، شياف خشخاش شاخدار ، تانبول ، زعفران با آب تاجريزى مفيد است .
فصل هيجدهم پلك برهم زدن بىاراده
گاهى از خاشاكى سبك ، يا از جوش است و اكثرا در كسانى ظاهر مىشود كه تمدد دارند و براى تمدد آمادهاند . در بيماريهاى حاد ، آژير تمدد و تشنج است .
فصل نوزدهم ريختن مژه
سببش يا ماده است يا موضعى . اگر از ماده باشد ، يا انتقالى است - چنانكه در آخر بيماريهاى سخت روى دهد - يا به سبب اختلاط مادهء تباه در رستنگاه مژه است ؛ چنانكه در داء الثعلب رخ مىدهد . بهطورى كه رطوبتى تند مزاج ، يا نمكين يا بوركى در لايهء داخل پلك است و آسيب در پلك ديده نمىشود ، ولى زيان به مژه مىرساند .
اگر سبب موضعى است ، بايد آسيبى آشكار باشد ، كه رستنگاه مژه سخت و غليظ شود . بخارى كه موى را توليد مىكند منفذ ندارد كه بيرون آيد ، پلك در آن حالت يا ورم مىكند يا خورده مىشود .
سرخى و سوزش شديد علامت آن است .
علاج :
اگر موضعى است ، آسيب را بايد برحسب تعليمات ذكر شده در جاى خويش معالجه كرد ، و اگر از نبودن مادهء رويانندهء مژه است ، بايد وسيلهء تغذيه و بهداشت ، تن را معالجه كرد . همچنين داروهاى باز رويانندهء مژه را - كه در اقرابادين و لوحهاى مفرده گفتهايم - استعمال كرد .
اگر به سبب رطوبت تباه باشد ، تخليهء سر و عضو لازم است . آنگاه علاج مو را به كار ببر !
داروى به چشم كشيدن براى باز رويانيدن مژه : سنگ ارمنى ، لاجورد ، سرمهء هستهء خرما با