مذكوره كوشيد كه ماده را به وسايلى كه براى بيرون راندن مواد غير غليظ ذكر كردهايم به كار ببرى ، نه بيشتر نه كمتر . بهترين دارو براى دفع ماده در اين حالت : حبوب ( فربيون ) ، شير سگ ، حبوب بيمارستانى ، حبوب منتن ( بدبو ) ، حبوب شيطرج ، حشيشة الاسنان ( گياه خلال دندان ) ، معجون هرمس و تنقيه با خربق سفيد ساده يا با افشرهء ترب - كه قوت خربق داشته باشد - و ساير قىآورها نافع است .
و شايد كه به تدريج دارو را به بيمار داد . از اول دانگدانگ ترياق و كمكم زياد شود ولى از وزن درهم تجاوز ننمايد . مىشود ترياق را با كنجد پوستكنده و شكر مخلوط كرد . سكنجبين تنها بخورد . جاوشير به تنهايى ، گندبيدستر بدون دواى ديگر با عسلاب بخورد . مقدار تناولى دارو نيم درهم باشد كه بسيار نافع است .
بايد به وسيلهء داروهاى حقنهء قوى ، بيمار حقنه شود . شياف قوى بردارند كه مواد به سوى پايين آيد . فقرات پشت را با روغنهاى قوى ماساژ دهد . ماليدنىهاى گرم از انواع روغن گرمىآور و ضماد قرمزكنندهء پوست ( محمره ) - كه بارها گفتهايم - استفاده كند . به ويژه اگر حس از كار افتاده باشد اين معالجات لازم است .
بيخ سوسن ضمن داروهاى سرخىآور به پوست است ؛ اگر بر پوست بمالند و پوست را بدان بخارانند خوب است . بادكشها بر سر عضلات بدون نشتر زدن مفيد است . ليكن اين معالجات بايد بعد از پاكسازى باشد ، زيرا ماهيچه را گرمى دهد و به نفع بيمار است . شايد گاهى احتياج به نشتر هم باشد . بايد بادكشها دهان تنگ باشند و با آتش زياد بچسبانند كه با شدت هرچه تمامتر بمكند و به سرعت برداشته شوند .
اگر سستى را در چند جاى از هم جدا يافتى و زياد بود ، بادكشها را به تفريق و دور از هم بگذار .
اگر سست شدهها زياد نبودند بادكشها را دور هم بگذار و بعد از آن زفت و صمغ صنوبر برجاى بادكشها بنه ! ضمادهاى گرم سرخىآور ، مانند : ضماد آرد سلمك ، سوسن با عسل ، ضماد خردل بگذار - كه مفيدند - و تا ضماد قوتش را از دست داد ، تبديل كن و ديگرى را بگذار تا رنگ پوست سرخ مىشود و تا تاول مىزند .
ضماد شيطرج ( حشيشة الاسنان ) در معالجهء فالج بسيار سودآور است . بسيارى از اطباء عقيده دارند كه ضماد شيطرج از صمغ فيجن كوهى و خردل فعالتر است .
ضماد زفت هم خوب است و به ويژه اگر با نطرون ( بورهء قرمز ) و گوگرد باشد .
ماساژ وسيلهء روغن زيتون و بورهء قرمز و آبهاى گوگردى و آب دريا و آبكىهاى لطيفكننده در بيمارى فالج مفيد است .
اگر حس بيمار ضعيف باشد ممكن است ضماد نيرومند را بركند و احساس نكند و در نتيجه آسيب و قرحهء آزاردهنده به بار آيد ، بايد مواظب بود كه ضماد را برنكند .
قانون ( فارسى ) — صفحة 175
مساهمون: أبو علي سينا
ص١٧٥