داشته باش كه اين داروى هليلهاى و سس صغير نامبرده در اين زمينه آزمايش شده و بسيار مفيد است .
اگر بيمارى مزمن شد ( دستبردار نبود ) قى به وسيلهء خربق باشد و خاييدنى و غرغره كردنيهاى شناخته شده را به كار ببر و بوييدنيهاى خوشبوى و مشك و عنبر و ادويهء ديگافزار و عود را تجويز كن .
اگر مادهء بيمارى مايل به مرار صفرايى باشد ، تخليه را به وسيلهء آبپز سس صغير ، حب « اصطمحيقون » معتدل ، چيزهايى كه باعث تخليهء صفراى سوخته هستند ، چيزهايى كه در بحث ويژه ذكر مىشوند ، انجام مىدهى . بايد نمبخشها را زياد و گرمىآورها را كمتر كنى و در هر حال بايد بابونه و آنچه همقوت بابونه است به كار ببرى ، اگر مىخواهى پاشيدنيها در كار باشد ، نبايد سردىبخشهاى خالص را بر سر بيمار گذارى .
برخى از طبيبان پيشين در چنين حالتى روا دارند كه هر روزه چيزى كم از الوا ، يا هر روز از آبى كه خاراگوش در آن جوشيده ، سه اوقيه ، يا ده قيراط افشرهء خاراگوش كه در آب حل شده باشد تناول شود . و همچنين خوب دانستهاند كه هر شب سركهء تند و بهويژه سركهء پياز دشتى بخورند .
اما من مىترسم كه سركه براى اين بيمارى زيانرسان باشد . مگر اينكه حتما بدانى كه ماده از صفراى سوخته به وجود آمده است و گرم است ؛ كه در اين صورت سركه بهترين علاج است و بهويژه اگر سركهء پياز دشتى باشد . اسكنجبين هم كه سركهاش سركهء پياز دشتى باشد خوب است .
سركهاى كه گياه مريم نخودى يا زراوند در آن باشد خوب است .
اگر بيمارى از مشاركت سپرز باشد و مادهء بيمارى در سپرز باشد باز سركه مفيد است .
بايد بوييدنيهاى بيمار ، از داروهاى تركيبى معتدل باشد كه كافور و مشك و روغن بنفشه چندان زياد در آن باشد تا بويش بر خشكى كافور و مشك و ساير خوشبوهاى سرد غلبه نمايد و بهويژه نيلوفر .
اگر سبب ماليخوليا ورمى در معده و احشاء باشد ، يا اينكه سببش مزاج گرم سوزنده در معده و احشاء باشد ، بايد قبل از هر چيز سر بيمار را سرد گردانى و نمبخشى و تقويت كنى تا ياراى آن را داشته باشد ، مادهاى كه از غير او آيد تأثير نبخشد .
و اگر سبب در مراق است و باد و قرقر حس مىشد ، بيمار را معاينه كن ! اگر در مراق ورم هست و آن ورم گرم است ، بايد ورم را معالجه كنى و تحليل ببرى و علاج آن را در باب معالجهء ورمها مىيابى .
سر را تقويت كن ! و به وسيلهء روغنهاى نيروبخش و ترىبخشهاى قوى سرش را خوب بينداى .
حجامتها را با تيغ زدن به كار ببر تا خون تخليه شود . و در اين حالت گرمى را به كبد مرسان ، بايد كارى كنى كه كبد اگر گرم است و خون را مىسوزاند سردش گردانى ، سپرز را تقويت كن ، بر مراق حجامت و داروى خردل و همانند آن بگذار . تا سپرز نتواند مادهء بيمارى را به سوى مغز
قانون ( فارسى ) — صفحة 132
مساهمون: أبو علي سينا
ص١٣٢