ادرار بيمارانى كه به كشيدگى ( تمدد ) گرفتارند ، چگونگى علت را مىتوان از روى رنگ كف ادرار تشخيص داد . مثلا اگر كف ادرار سياه يا سرخ مايل بزرد باشد دليل بر بيمارى يرقان است .
از روى حجم ( بزرگى و كوچكى ) و مقدار ( كمى يا زيادى ) كف ادرار نيز مىتوان به نتايج زير رسيد : بزرگى كف دليل وجود چسبندگى است ؛ فراوانى آن دليل وجود چسبندگى و باد زياد است . اگر كف زياد بپايد دليل بر وجود چسبندگى است .
در بيمارىهاى كليه ، چنانچه كف ادرار كم و داراى حبابهاى ريز و زودگذر باشد كه دليل بادها و چسبندگى هستند ، علامت آن است كه بيمارى طول مىكشد . بطور كلى در بيمارىهاى كليه ، خلط چسبنده خوب نيست و نشانهء خلطهاى به دو سردى مىباشد .
فصل ششم - انواع رسوبها ( در ادرار )
يادآورى مىكنيم كه كلمهء رسوب و درد در اصطلاح طبيبان بدان معنى نيست كه مردم به آن عادت كردهاند . گاهى كه اطباء واژهء رسوب را به كار مىبرند و يا كلمه درد را مىآورند منظورشان تنها چيزى نيست كه تهنشست مىكند ، بلكه منظور هر گوهرى است كه غليظتر از آب و قابل جدا شدن از آن باشد ، خواه تهنشست كند و خواه بر روى آب آيد . بعد مىگوئيم : براى تشخيص رسوب از چند حالت استفاده مىكنيم كه عبارتند از :
گوهر رسوب ، كميت ، كيفيت ، حالت اجزاى آن ، مكان رسوب ، زمان رسوب و آميزههاى رسوب .
گوهر رسوب : رسوب طبيعى كه « رسوب خوب » است و دليل هضم و پختگى طبيعى است ، رسوبى است سفيدرنگ و تهنشستكننده . اجزاى آن شبيه هم و مستوى هستند و بايد به شكل مستدير ، صاف ، هموار و لطيف ، مانند تهنشين گلاب باشد . به همان اندازه كه مىتوان از وجود چرك در ادرار سفيدرنگ و هموار ( ملساء ) و درست هيئت به مقدار پخته شدن ورم پى برد « 118 » ، از روى اين رسوب نيز مىتوان به پختگى ماده در سرتاسر بدن اطلاع يافت . ليكن فرق بين چرك و اين رسوب طبيعى آن است كه چرك غليظ است و رسوب لطيف . رسوب و درد ، هرچند رنگى هم نداشته باشند باز براى پى بردن به حالت بدن راهنماى خوبى هستند .
هامش
( 118 ) - نسخهء انگليسى : « همان گونه كه چرك سفيد و صاف و متحد الشكل دلالت بر رسيدن ورم دارد » .