فصل شانزدهم - موجبات گسستگى پيوندها
گاهى در پيوستگى اندامها جدائى مىافتد و در آنها گسستگى ايجاد مىشود . اين حالات در اصطلاح « تفرق الاتصال » يعنى جدائى در پيوند ناميده مىشود .
عوامل اين حالات بر دو نوعند : عوامل درونى و عوامل بيرونى .
عوامل درونى عبارتند از :
1 - خلطخورنده و يا سوزان و يا تركننده و سستىآور .
2 - ماده خشكىزاى تركدهنده كه در اندام ايجاد ترك مىكند .
3 - باد كردنىها كه اندام را كشيدگى مىدهند .
4 - مادهء بادى كه در اندام فرو شود ( غارز ) .
5 - خلطى كه با حركت خود اندام را كشيدگى مىبخشد .
6 - خلطى كه بر اثر حركت آن به اندام كاهش روى مىآورد .
7 - خلطى كه بر اثر افزايش نيروى جنبش ، به بدن نفوذ مىكند .
8 - ماده خلطى كه در اندام فرورود .
منبع و منشاء اين حالات يادشده همگى يا شدت حركت است و يا افزايش ماده .
مثلا اگر جنبش نيروى دافعه شديد باشد مواد دفعى را از راه معبرهاى غير طبيعى بيرون مىراند . يا اينكه امتلاء اين گسستگى را بوجود مىآورد ، مانند نعره كشيدن شديد و يا پرش و جهش شديد و يا مانند تركيدن دملها .
عوامل بيرونى كه موجب گسستگى پيوند اندامهاى تن مىشود عبارتند از :
1 - اشيائى كه بر اندام وارد مىشوند و آن را تمدد مىبخشند ، مانند طناب و بند و چيزهاى سنگين .
2 - اشياء برنده كه بوسيله آنها بريدگى ايجاد مىگردد مانند تيغ و شمشير و . . .
3 - چيزهائى كه مىسوزانند مانند آتش .
4 - اشيائى كه كوفتگى ببار مىآورند مانند سنگ . اگر چيزى مانند ضربهء سنگ بر جاى تهى نشيند بخش ضربت خورده شكاف برميدارد و اگر به موضع پر و سفت بخورد آوند ترك برميدارد .
6 - وسايل از هم دريدن يا گاز گرفتن . چنين حالاتى از سگها و مار و انسان سرميزند .