برخى از پژوهندگان و بزرگان معاصر ما اظهار داشتهاند : نام « تصوّف » درمورد گروهى از حكما كه از راه راست منحرف شده بودند ، كاربرد داشته و پس از آنها بر جمعى از ملحدان و بىدينان و مخالفين و دشمنان خاندان پيامبر اكرم صلّى اللّه عليه و آله مانند حسن بصرى « 1 » و سفيان ثورى « 2 » و نظاير آنها اطلاق شده است . « 3 » پس از افراد ياد شده بر رهروان آنان نظير غزالى كه در رأس دشمنان اهل بيت عليهم السّلام قرار داشت ، اطلاق مىشد و هيچيك از شيعيان در زمان ائمه عليهم السّلام و پس از آن بزرگواران تاكنون واژهء « تصوّف » را به كار نبردهاند ، تنها برخى از شيعيان با مطالعهء كتب صوفيان ، در آنها به مطالبى برخوردهاند كه مغايرت چندانى با احكام و دستورات دينى نداشته ، به همين دليل به مطالعهء ديگر كتب نپرداختهاند .
سرانجام برخى از شيعيان بهطور كلى به راه و رسم آنان درآمده و عمل برخى از افرادى كه به شيوهء آنان درآمدند براى ديگران سند تلقّى شد و بدان جا منته شد كه غنا و
هامش
لاجوردى وجود دارد .
8 - ردّ بر صوفيه ، از امير محمد تقى كشميرى .
9 - ردّ بر صوفيه ، از مولى حسن بن محمد على يزدى .
10 - ردّ بر صوفيه ، از سيد دلدار على ، از سيّد بحر العلوم .
11 - ردّ بر صوفيه ، از حاج محمد رضى قزوينى .
12 - ردّ بر صوفيه ، از مولى محمد طاهر بن حسين شيرازى نجفى قمى .
13 - ردّ بر صوفيه ، از شيخ على بن ميرزا فضل اللّه مازندرانى .
14 - ردّ بر صوفيه ، از سيد محمد على بن محمد مومن طباطبايى .
15 - ردّ بر صوفيه ، از سيد فاضل ابن سيد قاضى هاشمى ، به زبان فارسى .
16 - ردّ بر صوفيه ، از شيخ محمد بن عبد على قطيفى .
17 - ردّ بر صوفيه ، از مولى مطهّر بن محمد مقدادى به زبان فارسى .
18 - ردّ بر صوفيه ، از مولى فتح اللّه متخلص به « وفايى » و ديگر كتب چاپى و خطى .
( 1 ) . ابو سعيد حسن بن يسار بصرى در سال 21 هجرى متولد و در سال 110 هجرى درگذشت . زمانى كه عمر بن عبد العزيز به خلافت رسيد ، طى نامهاى به حسن بصرى نوشت : اينك مسئوليت زمامدارى به عهدهء من نهاده شده ، ازاينرو ، در انديشهء يارانى براى من باش كه مرا در اين امر خطير يارى رسانند حسن بصرى در پاسخ وى نوشت :
دنياطلبان را كه تو دوست ندارى و علاقهمندان به آخرت علاقهاى به تو ندارند ، بنابراين از خدا كمك بخواه .
( 2 ) . ابو عبد اللّه سفيان بن سروق ثورى از قبيلهء ثور بن عبد مناة تيرهاى از مضر مىباشد كه در سال 97 ه . متولد و در سال 161 هجرى از دنيا رفت و كتابهاى جامع كبير و صغير از اوست .
( 3 ) . ابو حامد ، محمد بن محمد بن محمد بن محمد بن محمد بن محمد بن غزالى طوسى شافعى در سال 450 هجرى متولد و در سال 505 درگذشت و كتب : « اسرار الانوار الالهيه بالآيات المتلوّه » ، « اسرار الحروف و الكلمات » و « اسرار الملكوت » اثر اوست و داراى تأليفات ديگرى نيز هست .