روزى امير مؤمنان عليه السّلام در بين گروهى از يارانش كه من نيز در ميانشان بودم حاضر بود كه از دنيا و تأثيرى كه او بر اهلش دارد سخن به ميان آمد كه ناگاه مردى آن را نكوهيد و در بدگويى از آن فروگذار نكرد در اين هنگام امير مؤمنان عليه السّلام به او فرمود : اى نكوهشگر اين دنيا ، تو بر او ادعاى جرم مىكنى يا او بر تو ؟ او عرض كرد : البته من بر او ادعاى جرم مىكنم اى امير مؤمنان .
حضرت فرمود : و به چه سبب آن را نكوهش مىكنى ؟ آيا براى كسى كه با دنيا صادق است جايگاه حقيقت و براى كسى كه از آن توشه برگرفت منزلگاه بىنيازى و براى كسى كه منظور از آن را فهميد منزلگاه سلامتى نيست ؟ محل سجدهء پيامبران ، جايگاه فرود وحى خدا ، نمازگاه فرشتگان ، تجارتخانهء اوليا كه در آن رحمت را به چنگ آوردند و بهشت را بردند . چه كسى او را نكوهش مىكند درحالىكه او دورىاش را اعلام ، پايانش را فرياد و خود و اهلش را سرزنش كرده است با سختىهاى خودش سختىهاى [ آخرت ] را نشان داده ، با سرورش به همراه بيم و اميد به سرور [ آخرت ] برانگيخته است . به سلامت صبح كرده و با تيرهروزى به شب رسيده است . پس آن را مردانى كه در سپيده دم افسوس ، كوتاهى كردهاند ، نكوهش مىكنند و ديگرانى كه در آن نيكى به دست آوردهاند سپاسش مىگويند . پس اى نكوهشگر دنيا كه به نيرنگ آن فريب خوردهاى . چه هنگام تو را به نكوهش كردن انداخت يا چه زمانى تو را فريب داد ؟ آيا با خفتنگاه پدرانت كه پوسيدهاند ؟ يا با خوابگاه مادرانت كه زير خاك است ؟ چند كس را كه از بيمارى رهانيدى با دستهايت درمان كردى و شفايشان را خواستى و دردشان را به پزشكان نمودى ولى شفاعتت به آن سودى نرساند و آنچه خواهانش بودى به تو نرسيد . واى بر تو ، دنيا با خوابگاههاى آنان خوابگاه خودت را براى تو نشان داد ، آن هنگام كه گريهات نيازى را بر طرف نمىكند و دوستانت به تو سودى ندارند . سپس به اهل قبور رو كرد و فرمود : اى اهل خاك ، اى اهل غربت ، در خانههاتان نشستند و مالهاتان را تقسيم كردند و زنانتان را به همسرى درآوردند . اين اخبارى است كه در نزد ما است اخبار نزد شما چيست ؟ سپس به يارانش رو كرده و فرمود : به خدا سوگند اگر به آنان اجازهء سخن گفتن داده مىشد به شما مىگفتند كه « بهترين توشه ، پرهيزگارى است » [ بقره ( 2 ) : آيهء ]
الأمالي ( فارسى ) — صفحة 467
مساهمون: صادق حسن زاده
ص٤٦٧