مشخص شود كه چه كلامى اراده شده است .
ابن حاجب نيز گفته است : كلماتى همچون شاة ، نملة و حمامة مؤنث لفظى هستند يعنى در حقيقت مذكرند ولى علامت تأنيث گرفتهاند ؛ بنابراين مىتوان گفت كه مقصود از نمله در قرآن ، مورچهء مذكر است و اين احتمال صحيح به نظر مىرسد ، پس خاموشى قتاده از پاسخگويى بهتر از پاسخ ابو حنيفه است .
شيخ رضى مىفرمايد : قتاده و ابو حنيفه هردو سخنى ناروا گفتند ؛ چرا كه قتاده سخنى گفت كه تنها سزاوار امير مؤمنان است كه مىفرمود : « سلونى قبل أن تفقدونى ، سلونى عمّا شئتم » ابو حنيفه نيز پاسخى را گفت كه هرچند مريدانش در آغاز او را تحسين كردند ولى بعدها فهميدند كه او سخنى ناروا گفته است .
ثعلبى نقل نموده كه در مقاتل چنين آمده است : روزى سليمان در كاخش نشسته بود كه پرندهاى بر فراز سر او آمد .
سليمان به اطرافيانش گفت : او بر ما سلام مىكند و خدا را سپاس مىگويد كه ما را بر دشمنانمان پيروزى بخشيده است . آنگاه سليمان گفت : اين پرنده به سوى جوجههايش كه تازه از تخم سر برآوردهاند مىرود ولى به زودى باز مىگردد .
آن پرنده دوباره بازگشت و از سليمان خواست تا براى پرستارى از جوجههايش مدتى را در مرخصى به سر برد . سليمان نيز خواستهء پرنده را پذيرفت .
همچنين ثعلبى گويد : روزى قمرى نزد سليمان و يارانش نغمهاى سر داد .
سليمان گفت : آيا مىدانيد او چه گفت . گفتند : نه . سليمان گفت كه او مىگويد : اى كاش خداوند انسانها را نمىآفريد .
طاوس مىگويد : از هردستى بدهى از همان دست بازپس مىگيرى .
شانه به سر مىگويد : كسى كه بر ديگران رحم نورزد خود مورد رحمت قرار نمىگيرد . صرد مىگويد : اى گناهكاران از خداوند آمرزش خواهيد .
طوطى مىگويد : هر زندهاى روزى خواهد مرد و هرتازهاى روزى كهنه خواهد شد .
پرستو مىگويد : به سوى خير و نيكى گام برداريد كه بىگمان آن را
ترجمه قصص الانبياء : تاريخ انبياء از آدم تا خاتم ( فارسى ) — صفحة 525
مساهمون: صادق حسن زاده
ص٥٢٥