و تمام اينها در جايى است كه محلى براى بازداشتن و ممانعت نباشد ، و يا اينكه ترسى در بين باشد يا امكان تأثير وجود نداشته باشد ، كه در اين صورت نرمى و خوشرويى و تحمل آزار طرف مقابل و پاسخ گفتن بدىها با اعمال نيك ، مدارا خواهد بود ، كه دربارهاش فرمود :
ادْفَعْ بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ فَإِذَا الَّذِي بَيْنَكَ وَ بَيْنَهُ عَداوَةٌ كَأَنَّهُ وَلِيٌّ حَمِيمٌ وَ ما يُلَقَّاها إِلَّا الَّذِينَ صَبَرُوا وَ ما يُلَقَّاها إِلَّا ذُو حَظٍّ عَظِيمٍ .
« 1 »
و فرمود :
فَقُولا لَهُ قَوْلًا لَيِّناً لَعَلَّهُ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشى .
« 2 »
[ سيرهء معصومان در مدارا با مردم ]
و نيز در كافى از امام صادق عليه السّلام نقل شده است :
روزى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله و سلّم نزد عايشه بود ، ناگاه مردى اجازه شرفيابى خواست . رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم فرمود : چه مرد بدى است از اين تيره و قبيله . عايشه برخاست و به درون اطاق رفت ، و رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله و سلّم به آن مرد اجازهء ورود داد .
وقتى آن مرد داخل شد ، حضرت با روى باز از او پذيرايى نمود و با او به گفتگو پرداخت ، تا گفتگوى آنان خاتمه يافت و آن مرد از نزد پيامبر خارج شد .
هامش
( 1 ) - فصلت / 34 و 35 : هميشه [ بدخلقى را ] به بهترين عمل پاداش ده تا همان كس كه با تو دشمن است گويا دوست صميمى توست ، و [ ليكن ] به اين مقام بلند نرسند جز آنان كه با مقام صبر و ثبات صاحب حظ بزرگ شدند .
( 2 ) - طه / 44 : با او به نرمى سخن بگوئيد باشد كه متذكر گردد و يا [ از خدا ] بترسد .