همهء ايمان در برابر همهء شرك ، ايستاده است . « 1 »
على عليه السلام ، با حملهاى برقآسا و پس از نبردى سخت ، عمرو را از پاى درآورد و فرياد « اللَّه اكبر » در صحنهء نبرد پيچيد و همراهان عمرو پا به فرار نهادند و سپاه احزاب ، با همهء هيمنه و شكوهِ خيالى از هم پاشيد .
حضور على عليه السلام و نقش والاى وى را در اين نبرد ، مىتوان بدينگونه بر شمرد :
1 . چون عمرو بن عبد ود و همراهانش از محلّ باريك خندق گذشتند ، على عليه السلام با گروهى در آنجا مستقر شدند تا مشركان ديگر نگذرَند .
2 . حادثهء قتل عمرو بن عبدِ وَد ، چنان مهم و سرنوشتساز بود كه پيامبر خدا فرمود :
مبارزهء على بن ابى طالب با عمرو بن عبدِ وَد در جنگ خندق ، از همهء اعمال امّتم تا روز قيامت ، برتر است . « 2 »
و در روايت ديگرى گفت :
بىگمان ، ضربت زدن على به عمرو در جنگ خندق با عبادت انس و جن ، برابرى مىكند . « 3 »
اين قهرمان بزرگ عرب ، به هنگام كشته شدن با نااميدى ، آب دهان به صورت على عليه السلام انداخت و ايشان ، مخلصانه ايستاد و در كشتن او درنگ كرد تا عملش ذرّهاى شائبهء غضب نداشته باشد .
3 . امام عليه السلام ، پس از كشتن عمرو و فرار همراهانش آنان را تعقيب كرد و نوفل بن عبد اللَّه را به قتل رساند .
4 . على عليه السلام ، چون پاى عمرو را قطع كرد و او را از پاى درآورد ، خاك خوارى و هراس بر سرِ لشكر شرك پاشيد و آنان را در آستانهء فروپاشى و شكست قرار داد .
هامش
( 1 ) . شرح نهج البلاغة : ج 19 ص 61 .
( 2 ) . المستدرك على الصحيحين : ج 3 ص 34 ح 4327 .
( 3 ) . عوالى اللآلى : ج 4 ص 86 ح 102 .