5729 امام على عليه السلام : خوش ندارم حتى در ذهن شما بگذرد كه من ستايش اغراقآميز و شنيدن مدح و ثنا را دوست دارم . من - به حمد اللَّه - چنين نيستم . و اگر هم [ به فرض ] دوست مىداشتم كه مرا مدح و ثنا گويند ، اين ميل را به خاطر خضوع در برابر خداوند پاك كه به عظمت و كبريايى زيبندهتر است ، رها مىكردم . ممكن است مردم مدح و ستايش را پس از تحمل رنج و مشقّت [ در كارى ] شيرين بيابند . اما شما مرا مدح و ثنا نگوييد ؛ زيرا [ اين كه مىبينيد خود را به رنج و سختى مىافكنم براى اين است كه ] مىخواهم خود را از مسؤوليت حقوقى كه از جانب خدا و شما بر گردنم هست خارج سازم ؛ حقوقى كه هنوز از انجام آنها فراغت نيافتهام و واجبات و وظايفى كه بايد به جا آورم .
پس آن گونه كه با زمامداران گردنكش سخن مىگويند ، با من سخن مگوييد و محافظه كارىهايى كه در حضور فرمانروايان عصبانى مىشود در حضور من به جا نياوريد و با ظاهرسازى و تملّق با من رفتار ننماييد .
5730 امام على عليه السلام - هنگامى كه عدهاى در حضور امام او را ستودند - گفت : خدايا ! تو مرا بهتر از خودم مىشناسى و من خود را بهتر از آنان مىشناسم .
خدايا ! ما را بهتر از آن چيزى قرار ده كه آنان گمان مىكنند و آنچه را هم كه دربارهء ما نمىدانند بر ما ببخشاى .
5731 امام زين العابدين عليه السلام : مؤمن خاموش مىماند ، تا سالم ماند و سخن مىگويد ، تا سود برد . . . اگر به پاكى ستوده شود ، از آنچه مىگويند هراسان مىشود و از آنچه كه نمىدانند ، از خداوند آمرزش مىطلبد . سخن كسى كه او را نمىشناسد [ و مىستايدش ] فريبش نمىدهد و از برشمردن اعمالش [ در آخرت ] مىترسد .
1641 - ستودن كسى به آنچه در او نيست
5732 پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : اى پسر مسعود ! هرگاه مردم تو را ستودند و گفتند : روزها روزه مىگيرى و شبها عبادت مىكنى ، و تو چنان نبودى ، شادمان مشو ؛ زيرا خداوند متعال مىفرمايد : « البته گمان مبر كسانى كه بدانچه كردهاند شادمانى مىكنند و دوست دارند به آنچه نكردهاند ستايش شوند ، قطعاً گمان مبر كه براى آنان نجاتى از عذاب است .
آنان را عذابى دردناك است » . « 1 »
5733 امام على عليه السلام : كسى كه تو را به آنچه ندارى بستايد ، اگر عاقل باشى ، اين كار [ در واقع ] نكوهش توست .
5734 امام على عليه السلام : از كسى كه تو را بىجهت مدح و ستايش مىكند ، پرهيز كن ؛ زيرا زود باشد كه بىجهت نيز [ توسط او ] بىحرمت و آبرو شوى .
5735 امام على عليه السلام - در بخشى از نامهء خود به مالك اشتر - نوشت : به اهل پارسايى و راستى بپيوند و آنها را چنان تربيت كن كه در ستايش تو اغراق نكنند و با ستودن كارى كه نكردهاى دلشادت نسازند ؛ زيرا كه ستايش زياد ، خودپسندى آرَد و به سركشى و تكبّر كشانَد .
5736 امام باقر عليه السلام - به جابر بن يزيد جعفى - فرمود :
و بدان كه تو دوست [ و پيرو ] ما نيستى مگر آن گاه كه اگر همهء همشهريانت بر ضد تو همداستان شوند و بگويند : تو مرد بدى هستى ، اين سخن تو را اندوهگين نسازد و اگر بگويند : تو مرد خوبى هستى ، اين سخن شادمانت نگرداند . بلكه خودت را با قرآن بسنج ، اگر پويندهء راه آن بودى و به آنچه به بىاعتنايى بدان فراخوانده است بىاعتنا و به آنچه بدان ترغيب كرده است راغب بودى ، پس پايدارى كن و خوش باش ؛ زيرا كه آنچه دربارهء تو گفته شده به تو زيانى نرساند و اما اگر از قرآن جدا بودى ، چرا بايد فريب نفست را بخورى .
5737 امام عسكرى عليه السلام : هر كس فردى را كه استحقاق ستايش ندارد بستايد ، خود را در مقام اتهام و بدگمانى قرار داده است .
هامش
( 1 ) . آل عمران ، آيهء 188 .