1555 - بيمارى دل
قرآن :
« در دلهايشان مرضى است و خدا بر مرضشان افزود و به [ سزاى ] آنچه به دروغ مىگفتند ، عذابى دردناك خواهند داشت » .
حديث :
5335 امام على عليه السلام : از مجادله و ستيزه كردن بپرهيزيد ؛ زيرا اين دو كار ، دلها را نسبت به برادرانْ بيمار مىكند و از آنها نفاق مىرويد .
5336 امام على عليه السلام : هيچ دردى براى دلها ، دردآورتر از گناهان نيست .
1556 - آنچه دل را درمان مىكند
قرآن :
« اى مردم ! به يقين ، براى شما از جانب پروردگارتان اندرزى و درمانى براى آنچه در سينههاست و رهنمود و رحمتى براى گروندگان [ به خدا ] ، آمده است » .
حديث :
5337 امام على عليه السلام : همانا پرواى از خدا ، داروى درد قلوب شماست و بينا كنندهء كورى دلهايتان و شفا بخش بيمارى جسمهايتان و درست كنندهء تباهى سينههايتان و پاك كنندهء آلودگى جانهايتان و زدايندهء كورى [ پردهء ] ديدگانتان .
1557 - آنچه دل را مىميراند
5338 پيامبر خدا صلى الله عليه و آله - در اندرزهاى خود به ابوذر - فرمود : از خندهء زياد بپرهيز ، كه دل را مىميراند .
5339 امام على عليه السلام : هر كه عاشق چيزى شود ، ديدهاش را كور گرداند و دلش را بيمار . در نتيجه با چشمى عيبناك بنگرد و با گوشى ناشنوا بشنود .
شهوتها ، خِرد او را از هم بدَرد و دنيا ، دلش را بميراند .
5340 امام على عليه السلام : هر كه پارسايىاش اندك باشد ، دلش بميرد و هر كه دلش بميرد ، به دوزخ رود .
1558 - آنچه دل را زنده مىكند
5341 لقمان عليه السلام - در اندرز به فرزندش - فرمود :
فرزندم ! با دانشمندان بنشين و زانو به زانوى آنان بزن ؛ زيرا خداوند عز و جل ، همچنان كه زمين را با بارش آسمان حيات مىبخشد ، دلها را با نور حكمت زنده مىكند .
5342 پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : خداوند عز و جل مىفرمايد : گفتگوى علمى ميان بندگان من از چيزهايى است كه دلهاى مرده با آن زنده مىشود ، به شرط آن كه در اين گفتگوهاى خود به خواستهء من بينجامند .
5343 امام على عليه السلام - در سفارش به فرزند بزرگوارش حسن عليه السلام - نوشت : دل خويش را با موعظه ، زنده كن و با دل بر كندن از دنيا ، بميرانش .
5344 امام على عليه السلام : ديدار با اهل خير و نيكى ، مايهء آبادى دلهاست .
5345 امام على عليه السلام - در سفارش به فرزند بزرگوارش حسن عليه السلام - نوشت : تو را اى فرزندم ! به پرواى از خدا و پايبندى به فرمان او و آباد كردن دلت با ياد او سفارش مىكنم .
1559 - آنچه دل را نرم مىكند
5346 پيامبر خدا صلى الله عليه و آله - به مردى كه از سختدلى خود نزد آن حضرت شِكوه كرد - فرمود : اگر مىخواهى