4721 امام على عليه السلام : آنچه مانع هر يك از شما مىشود كه عيب برادرش را پيش روى او بگويد ، اين است كه مىترسد او نيز عيبش را رو به رويش بگويد . شما در راه دور افكندن آخرت و دوستى دنيا با هم رفيق شدهايد .
4722 امام صادق عليه السلام : محبوبترين برادرانمنزد من ، كسى است كه عيبهايم را به من هديه كند .
1406 - نكوهش عيبجويى
قرآن :
« واى بر هر غيبت كنندهء « 1 » عيبجويى » .
حديث :
4723 پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : عيبهاى مؤمنان را جستجو نكنيد ؛ زيرا هر كه دنبال عيبهاى مؤمنان بگردد خداوند عيبهاى او را دنبال كند و هر كه خداوند متعال عيوبش را جستجو كند ، او را رسوا سازد گرچه درون خانهاش باشد .
4724 امام على عليه السلام : كاوش كردن در عيب [ ديگران ] ، خود عيبى است .
4725 امام على عليه السلام - در فرمان استاندارى مصر به مالك اشتر - نوشت : بايد دورترين افراد ملّت از تو و دشمنترين آنها نزد تو ، عيبجوترين آنها از مردم باشد ؛ زيرا مردم [ خواه ناخواه ] عيبهايى دارند و زمامدار سزاوارترين كس به پوشاندن آنهاست .
بنابراين ، دربارهء آن دسته از عيبهاى مردم كه بر تو پوشيده است ، پىجويى و كنجكاوى مكن .
4726 امام على عليه السلام : از خطاى ديگران هرگز شادمان مشو ؛ زيرا تو نيز براى هميشه از خطا كردن مصون نيستى .
4727 امام على عليه السلام : هر كه عيبجويى كند ، عيبجويى شود و هر كه دشنام دهد ، پاسخ شنود .
4728 امام صادق عليه السلام : دورترين بنده از خدا ، آن مردى است كه با مردى طرح دوستى افكند و [ حساب ] لغزشهاى او را نگه دارد تا روزى به واسطهء آنها او را سرزنش كند .
ر . ك : عنوان 296 « سرزنش كردن » ؛ تجسّس ، باب 335 .
1407 - آنچه عيبها را مىپوشاند
4729 پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : دانش و دارايى ، هرعيبى را مىپوشانند و نادانى و نادارى ، هر عيبى را آشكار مىكنند .
4730 امام على عليه السلام : تحمل ، گور عيبهاست .
4731 امام على عليه السلام : پردهء عيبها ، خرد است .
4732 امام على عليه السلام : هر كس كه شرم و حيا جامهء خود را بر قامت او بپوشاند ، مردم عيبش را نبينند .
4733 امام على عليه السلام : هر كس كه دانش جامهء خود را بر قامت او بپوشاند ، عيبشاز مردم پوشيده ماند .
4734 امام على عليه السلام : تا بخت يار توست ، عيبت پوشيده است .
1408 - هر كه چيزى را نداند ، بر آن خرده گيرد
4735 امام على عليه السلام : هر كه از شناخت چيزى درماند ، بر آن خرده گيرد .
4736 امام على عليه السلام : هر كه چيزى را نداند ، آن را عيب شمارد .
ر . ك : نادانى ، باب 391 .
هامش
( 1 ) . در آيهء شريفه واژه هُمَزَه آمده است و در لغت به معناى كسى است كه به ناحق بر ديگران بسيار خرده مىگيرد و آنچه را كه عيب نيست از آنان عيب مىگيرد . « هَمْز » در اصل به معناى شكستن است ؛ بنابراين ، كسى كه از ديگرى عيبجويى و خرده گيرى مىكند ، با اين كار خود گويى او را مىشكند ( شخصيت او را خُرد مىكند ) . . . « لَمْز » نيز به معناى عيب است . هُمَزَه و لُمَزَه به يك معنا هستند . بعضى ميان اين دو فرق گذاشته و گفتهاند « هُمَزَه » كسى است كه پشت سر عيبگويى مىكند و « لُمَزَه » كسى است كه پيش رو عيب و ايراد مىگيرد ( مجمع البيان : ج 10 ص 817 ) .