4563 امام عسكرى عليه السلام - در وصف عالمان بدكردار - فرمود : زيان آنها براى شيعيان ناتوان ( آسيبپذير ) ما بيشتر از زيان سپاه يزيد براىحسين بن على عليهما السلام و ياران اوست ؛ زيرا آنها جان و مال ايشان را گرفتند و اين علماى بدكردار . . . در دل شيعيان ناتوان ما شكّوشبهه مىاندازند وگمراهشان مىكنند .
1362 - آداب علم
4564 امام صادق عليه السلام : مردى خدمت رسول خدا صلى الله عليه و آله آمد و عرض كرد : اى رسول خدا ! علم چيست ؟
فرمود : خاموشى . عرض كرد : سپس چه ؟
فرمود : گوش سپردن . عرض كرد : ديگر چه ؟
فرمود : حفظ و مراقبت . عرض كرد : آن گاه چه ؟
فرمود : به كار بستنِ آن . عرض كرد : سپس چه ، اى رسول خدا ؟ فرمود : انتشار دادن آن .
1363 - نكوهشِ دانش ناسودمند
4565 پيامبر خدا صلى الله عليه و آله - عرضه مىداشت - : بار خدايا ! به تو پناه مىبرم از دانشى كه سود نمىدهد و دلى كه خشوع ندارد و دعايى كه شنيده نمىشود و نفسى كه سير نمىگردد .
4566 امام على عليه السلام : بدان كه در دانش ناسودمند خيرى نيست و آموختن دانشى كه سزاوار آموختن نيست ، سودى ندهد .
4567 امام كاظم عليه السلام : رسول خدا صلى الله عليه و آله وارد مسجد شد ، ديد عدهاى گرد مردى جمع شدهاند ، فرمود : چه خبر است ؟ عرض شد : علّامه است . فرمود :
علّامه يعنى چه ؟ عرض كردند : او داناترين مردم است به انساب عربوجنگهاى ايشان و به روزگار جاهليت و اشعار عربى . پيامبر صلى الله عليه و آله فرمود : اينها دانشى است كه اگر كسى نداند ، به او زيانى نرساند و اگر كسى بداند ، او را سودى نبخشد .
1364 - انواع دانشها
4568 پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : همانا علم سه تاست : آيتى محكم ، يا فريضهاى ميانه ، يا سنّتى برپا و جارى « 1 » . و جز اينها ، همه فضل است .
4569 پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : علم بر دو قسم است : علم اديان و علم ابدان .
4570 پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : دانش بيش از آن است كه به شماره در آيد ؛ بنابراين ، از هر چيزى نيكوترين آن را فرا گير .
4571 پيامبر خدا صلى الله عليه و آله : بهترين دانش ، آن است كه سودمند باشد .
4572 امام على عليه السلام : دانشها چهار گونهاند : دين شناسى ، پزشكى ، دستور زبان و ستارهشناسى براى شناخت زمانها .
4573 امام على عليه السلام : بهترين دانشها ، دانشى است كه تو را اصلاح كند .
4574 امام باقر عليه السلام : بدان كه هيچ دانشى چون طلب سلامتى نيست و هيچ سلامتىاى مانند سلامت دل نمىباشد .
هامش
( 1 ) . ممكن است مقصود از « آيتى محكم » علم به مبانى اعتقادى ، ومقصود از « فريضهاى ميانه » علم به كارهاى نيك ، و مقصود از « سنتى بر پا » علم به محاسن اخلاقى باشد . ر . ك : به شرح مولى محمّد صالح مازندرانى ، ج 2 ص 23 .