پرش به محتوای اصلی

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۲۰ — صفحه 460

پدیدآورندگان:

ص۴۶۰

وَ أَبْصِرْ معنايش اينست كه اين گروه از كسانى هستند نزد شما كه اين گونه در باره آنها مىگوييد و همين طور قول خدا فَما أَصْبَرَهُمْ عَلَى النَّارِ نزد كسى كه لفظ را بنا بر استفهام قرار نداده و بنا بر اين نحو است قول خدا " وَيْلٌ لِلْمُطَفِّفِينَ " " و وَيْلٌ . . . لِلْمُكَذِّبِينَ " و قول او " لَعَلَّهُ يَتَذَكَّرُ أَوْ يَخْشى " و جايز نيست كه " عجب " در توصيف خداى قديم سبحان باشد چنانچه در وصف انسان است براى آنكه تعجّب در ما البتّه وقتى مىشود كه ما مشاهده كنيم چيزى را كه مثلش را نديده‌ايم و سببش را هم نشناخته‌ايم و اين از خداى قديم منتفى است .

لغت :

لازب : لازب و لازم به يك معناست تبديل شده باء به ميم . نابغه شاعر گويد :
و لا يحسبون الخير لا شرّ عنده * و لا يحسبون الشرّ ضربه لازب
گمان نميكنند خيرى را كه شرّى نزد آن نباشد و خيال نميكنند شرّى را كه آن ضربت چسبنده و لازم باشد ، و بعضى از بنو عقيل ، لاتب ، با تاء ميگويند و داخر بمعنى صاغر خيلى كوچك است .

تفسير :

سپس خداوند سبحان پيامبر ( ص ) را خطاب نموده و گفت : فَاسْتَفْتِهِمْ يعنى اى محمد " ص " از ايشان به پرس پرسش اقرار كردن أَ هُمْ أَشَدُّ خَلْقاً يعنى آيا ايشان از جهت صنعت محكمترند أَمْ مَنْ خَلَقْنا يا آنهايى كه جلوتر از ايشان آفريديم از امتهاى گذشته و قرنهاى پيشين اراده نموده از اين كلام كه ايشان از جهت خلقت محكمتر از غيرشان از امتها نيستند و حال آنكه ما ايشان را بسبب شكنجه و بلا هلاك كرديم .