معلوم است كه خدا است ، همانگونه كه جاى ديگر آمده است : « إِنَّما يَتَقَبَّلُ اللَّهُ مِنَ الْمُتَّقِينَ » « 1 » بنا بر اين مجهول بودن آن مانند معلوم بودن آنست در اطّلاع نسبت به فاعل . و دليل كسى كه « نتقبّل » با نون خوانده است آن مىباشد كه قبلا « وَ وَصَّيْنَا الْإِنْسانَ » آمده است ، و هر دو تركيب خوب است . و در سورهء بنى اسرائيل اختلاف در « افّ » را بيان كرديم « 2 » . و علّت قرائت « اذهبتم ؟ » به صورت استفهام آنست كه نظير اين در قرآن بسيار آمده است مثل : « أَ لَيْسَ هذا بِالْحَقِّ ؟ » « 3 » و مثل « أَ كَفَرْتُمْ بَعْدَ إِيمانِكُمْ » « 4 » . و وجه خبر بودن « اذهبتم » آنست كه استفهام نيز به منظور اقرار گرفتن است ، و اقرار گرفتن نيز مانند خبر است ، و نيز روشن است كه تقرير با فاء جواب داده نميشود ، ولى جايى كه تقرير نباشد با فاء جواب آورده خواهد شد مثل آنكه اينان با اين عمل كه از انجام آن خبر داده مىشود ضمنا مورد سرزنش نيز قرار ميگيرند ، و در هر دو قرائت معنى آنست كه : « يقال لهم . . . » كه جملهء قول حذف شده است همانگونه كه در « أَ كَفَرْتُمْ بَعْدَ إِيمانِكُمْ ؟ » جملهء قول در آن حذف شده است .
اعراب آيات :
وَعْدَ الصِّدْقِ در آيهء 16 منصوب است ، و تقديرش چنين است « وعدهم