و بعضى گفتهاند يعنى : هيچ بشرى را نرسد كه خداوند با او تكلّم كند مگر آن گونه كه با بندگانش تكلم مىكند از فرمان بطاعت و نهى از معصيتش و هشدار دادن آنان بر اين امر با خطور در خاطره يا خواب ديدن و مانند آن كه به صورت وحى است ، و اين را وحى ناميده است براى آنكه وحى در لغت بجاى اشاره و ياد آورى چيزى است بدون آنكه با لفظ نسبت به آن تصريح گردد ، يا از پشت پرده و آن عبارتست از آنكه اين سخنان را از تمامى بندگانش پنهان كند مگر افرادى كه ميخواهد با آنان سخن بگويد ، مانند تكلم خداوند با حضرت موسى ( ع ) كه از همه پنهان بود و تنها حضرت موسى ( ع ) مىشنيد ، ولى در مرتبه دوّم خداوند سخنان خود را از تمامى مردم پنهان ساخت مگر از موسى ( ع ) و آن هفتاد نفرى كه با او بودند . و نيز گفته مىشود كه خداوند آن محلّى را كه سخنان خود را در آن آفريده است بر آنان پنهان كرده است ، بطورى كه نميدانستند از كجا اين سخنان را مىشنوند ، زيرا سخن عرضى است كه جز در يك جسم در خارج نميتواند قوام يابد . البته نميتوان گفت : كه خداوند از « مِنْ وَراءِ حِجابٍ » اراده فرموده است كه خداوند در پس پردهاى قرار ميگرفته و از پشت آن پرده با بندگانش سخن ميگفته است ، زيرا حجاب و پرده جز در مورد اجسام محدود معنى ندارد ، و منظور از « أَوْ يُرْسِلَ رَسُولًا » . ( فَيُوحِيَ بِإِذْنِهِ ما يَشاءُ ) آنست كه فرشتگان خود را با كتابها و سخنانش بسوى پيامبران ميفرستد تا از طرف حضرتش آنها را به بندگانش برسانند و اين نيز نوعى كلام است كه خداوند بوسيلهء آن با بندگانش تكلم ميفرمايد
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۲۲ — صفحه 174
پدیدآورندگان: الشيخ الطبرسي
ص۱۷۴