پرش به محتوای اصلی

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۲۲ — صفحه 172

پدیدآورندگان:

ص۱۷۲

است : « الآن آمنت و قد عصيت قبل » كه در اين گونه موارد چون فعل در عبارت آمده است تقدير گرفته مىشود . در مورد بحث جايز نيست كه « او من وراء حجاب » بر فعل خارج از صله عطف گردد ، زيرا در اين صورت ميان صله و موصول بوسيلهء اجنبى فاصله خواهد شد ، همانگونه كه در آيهء : « إِلَّا أَنْ يَكُونَ مَيْتَةً أَوْ دَماً مَسْفُوحاً أَوْ لَحْمَ خِنزِيرٍ فَإِنَّهُ رِجْسٌ » « 1 » فاصله شده و سپس فرموده است : « أَوْ فِسْقاً أُهِلَّ لِغَيْرِ اللَّهِ بِهِ » كه بوسيله او عطف شده است بر چيزى كه در صله است در حالى كه بين صله و موصول جملهء « فَإِنَّهُ رِجْسٌ » فاصله گرديده است زيرا فاصله در اين اين آيه با فاصلهء آنجا فرق دارد - چون « فَإِنَّهُ رِجْسٌ » جملهء معترضه‌اى است كه در حكم تأكيد و توضيح صله است ، و بمنزلهء صفت است زيرا كه صفت بيان كننده و تخصيص دهنده مىباشد . و نظير اين آيه است در فاصله شدن بين متعلّق و متعلّق آيهء شريفهء « وَ الَّذِينَ كَسَبُوا السَّيِّئاتِ جَزاءُ سَيِّئَةٍ بِمِثْلِها ، وَ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ » « 2 » كه جَزاءُ سَيِّئَةٍ بِمِثْلِها فاصله شده است در حالى كه « وَ تَرْهَقُهُمْ ذِلَّةٌ » با وجود اين فاصله بر كسبوا عطف شده است ، و مجوّز اين عطف با وجود فاصله آنست كه « جَزاءُ سَيِّئَةٍ بِمِثْلِها » از صله بيگانه نبوده بلكه مؤكد صله مىباشد . امّا كسى كه رفع داده و « او يرسل رسولا » گفته است يرسل را حال دانسته زيرا جار و مجرور در « من وراء حجاب » متعلّق است بمحذوف ، و در ظرف ذكرى از ذا الحال آمده است ، بنا بر اين جملهء : « الا وحيا » طبق اين تقدير مصدرى

پاورقی
( 1 ) انعام 6 - آيهء 145 . ( 2 ) سورهء يونس 10 - آيهء 27 .