( اللَّهُ الَّذِي أَنْزَلَ الْكِتابَ بِالْحَقِّ ) خداوندى كه كتاب قرآن را بر حق نازل فرموده است ، يعنى : آنچه از وقايع گذشته و آينده خبر داده است درست است . بعضى هم گفتهاند بالحق يعنى امر و نهى و فرائض و احكام كه همگى حقوق الهى است در آن آمده است . ( وَ الْمِيزانَ ) يعنى خداوند عدالت را نيز نازل فرموده است ، و از ابن عباس و قتاده و مجاهد و مقاتل است كه ميزان عبارتست از عدل ، و از آن كنايه آمده است . و اينكه عدل را ميزان گفتهاند ، چون ميزان وسيلهاى است براى انصاف و برابرى حقوق در ميان مردم . و از جبائى نقل شده است كه منظور از اين ميزان همان ميزان معروف ( ترازو ) است كه خداوند آن را از آسمان در ميان مردم نازل فرموده است و به آنان ياد داده است كه چگونه بوسيلهء آن به حق رفتار كنند ، و چگونه با آن توزين نمايند . و از علقمه روايت شده است ميزان عبارتست از حضرت محمد ( ص ) كه ميان مردم بوسيلهء قرآن قضاوت مىكند « 1 » .
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۲۲ — صفحه 117
پدیدآورندگان: الشيخ الطبرسي
ص۱۱۷
پاورقی
( 1 ) براى سنجش هر چيزى ميزان مناسب لازم است ، اجسام با ميزانهاى جسمى ترازو و قپّان ، ميزان سنجش اعمال و افكار قوانين عادلانه و مجسمههاى عدالت است ، ميزان قيامت هم طبق روايات عدل است و انبياء و اوصياء .
نور الثقلين جلد 2 صفحهء 15 از حضرت صادق ( ع ) نقل مىكند : ( . . . پرسيدند آيا روز قيامت اعمال مردم وزن نميشود ؟ حضرت فرمودند : نه ، براى اينكه