پرش به محتوای اصلی

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۲۱ — صفحه 78

پدیدآورندگان:

ص۷۸

3 - « ضحاك » گفته است : منظور از ( اوتاد ) بنيان است ، يعنى فرعونى كه صاحب بنيان است . 4 - « جبائى » و « قتيبى » گويند : مراد از ( ذو الاوتاد ) صاحب لشكريان و جمعيتهاى بسيار است به معنى اين كه آنان ملك او را استوار ساخته و امرش را تقويت كنند ، آن چنان كه ميخ چيزى را محكم و ثابت مىكند . 5 - به اين جهت ( ذو الاوتاد ) گفته شده كه فرعون داراى لشكريان سير كنندهء در زمين و كثرت ميخهاى خيمه‌ها بوده است پس به كثرت ( اوتاد ) تعبير از كثرت لشكريان شده است . وَ ثَمُودُ ( و ثمود ) يعنى قوم صالح و قوم لوط و اصحاب الئيكة ( وَ قَوْمُ لُوطٍ وَ أَصْحابُ الْأَيْكَةِ ) و آنان قوم « شعيب » بودند أُولئِكَ الْأَحْزابُ ( ايشانند احزاب ) خداوند چون حال اين دروغگويان را بيان كرد به ما تذكر ميدهد كه مشركان قريش نيز حزبى از اين احزاب مىباشند و مقصود اين است كه ايشان حقا احزاب شيطان مىباشند . إِنْ كُلٌّ إِلَّا كَذَّبَ الرُّسُلَ ( و نبودند همه مگر تكذيب كردند رسولان را ) فَحَقَّ عِقابِ ( پس حق شد عقاب ) يعنى عقاب بر ايشان واجب شد به اين كه رسولان مرا تكذيب كردند . وَ ما يَنْظُرُ ( و ننگرند ) يعنى انتظار نبرند هؤُلاءِ ( اينان ) يعنى كافران مكه إِلَّا صَيْحَةً واحِدَةً ( مگر فرياد واحدى ) و ن نفخهء اول است در صور ما لَها مِنْ فَواقٍ ( نيست بر آن رجوعى ) يعنى براى اين صيحه ، هوشيارى براى رجوع به دنيا نيست . و اين سخن از « قتاده » و « سدى » مىباشد و مراد اين است كه عقوبت امت « محمد » تا روز قيامت تأخير مىافتد و عقوبت