جهت اغراض ياد شده آفريده تا شما تفكر كرده و تعقل كنيد دربارهء آن چه از نعمتهاى گوناگون بر شما ارزانى داشته است و از شما خواسته و اراده كرده كه در عبادت خداوند اخلاص كنيد هُوَ الَّذِي يُحْيِي وَ يُمِيتُ ( اوست آن كه زنده مىكند و مىميراند ) يعنى آن خدايى كه شما را با اين اوصاف از خاك آفريد همان است كه شما را زنده مىكند و مىميراند ، پس اول شما از خاك و آخر شما به سوى خاك مىباشد فَإِذا قَضى أَمْراً فَإِنَّما يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ ( پس چون حكم كند به چيزى پس همانا گويد بر آن بوده باش پس مىباشد ) يعنى خداوند اين كار را بدون عذر و ممانعت انجام مىدهد و اين معنى به منزلهء اين جمله است ، ( باش پس باشد ) چون خداوند چيز معدوم را كه نبودن است به تكون و بودن مورد خطاب قرار مىدهد أَ لَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ يُجادِلُونَ فِي آياتِ اللَّهِ ( آيا نمىبينى آنان را كه در آيات خداوند جدال مىكنند ) يعنى مشركان را كه در باطل كردن و دفع حجتهاى خداوند مخاصمه و دشمنى مىكنند أَنَّى يُصْرَفُونَ ( كجا برگردانده شوند ) يعنى چگونه و از كجا از راه راست بسوى گمراهى منقلب مىشوند ، و اگر ايشان در آيات خداوند با تفكر و نظر در صحت آنها مخاصمه مىكردند به اين حد مورد سرزنش خداوند قرار نمىگرفتند سپس خداوند به وصف حال ايشان پرداخته و مىگويد : الَّذِينَ كَذَّبُوا بِالْكِتابِ ( آنان كه تكذيب كردند كتاب را ) يعنى قرآن را و منكر آن شدند وَ بِما أَرْسَلْنا بِهِ رُسُلَنا ( و آن را كه فرستاديم به آن رسولان خود را ) يعنى و آنان كه تكذيب كردند آن چه كه از شرايع و كتب به آن فرستاديم رسولان خود را پيش از تو فَسَوْفَ يَعْلَمُونَ ( پس زود باشد بدانند ) عاقبت كار خود را هنگامى كه
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۲۱ — صفحه 299
پدیدآورندگان: الشيخ الطبرسي
ص۲۹۹