عطا كند و آن آيه ( قُلِ اللَّهُمَّ فاطِرَ السَّماواتِ . . . ) مىباشد ، سپس خداوند خبر مىدهد از واقع شدن عذاب بر كافران به اين كه مىفرمايد : وَ لَوْ أَنَّ لِلَّذِينَ ظَلَمُوا ما فِي الْأَرْضِ جَمِيعاً وَ مِثْلَهُ مَعَهُ ( و اگر هر آنچه در زمين است و هر آن چه مانند آن است براى ستمكاران باشد ) زياده بر آن لَافْتَدَوْا بِهِ مِنْ سُوءِ الْعَذابِ يَوْمَ الْقِيامَةِ ( فديه دهند از زشتى عذاب قيامت كه به آنان نرسد ، قبول نشود ، ) تفسير اين آيه گذشت وَ بَدا لَهُمْ مِنَ اللَّهِ ما لَمْ يَكُونُوا يَحْتَسِبُونَ ( و آشكار شود بر ايشان از جانب خداوند آن چه گمان نمىكردند ) يعنى ظاهر شود بر ايشان از اقسام عذاب آن چه كه انتظار نداشته و گمان نداشتند كه به ايشان برسد و در حساب ايشان نبود . « سدى » گفته است : آنها كارهاى خود را خوب مىپنداشتند كه بد برايشان نموده شد . و گفته شده است كه « محمد بن منكدر » هنگام مرگ ، زارى مىكرد ، به دو گفتند : تو هم جزع و زارى مىكنى پاسخ گفت : مرا آيهاى از قرآن در بر گرفته كه ( وَ بَدا لَهُمْ مِنَ اللَّهِ ) است و مىترسم كه از جانب خداوند چيزهايى برايم آشكار شود كه گمان نمىكردم وَ بَدا لَهُمْ ( و آشكار شد بر ايشان ) سَيِّئاتُ ما كَسَبُوا ( بديهاى آن چه كسب كردند ) يعنى پاداش كارهاى بدشان آشكار شود وَ حاقَ بِهِمْ ( فرايشان گيرد ) يعنى نازل شود به ايشان ما كانُوا بِهِ يَسْتَهْزِؤُنَ ( آنچه كه بودند مسخره مىكردند ) و آن عبارت بود از هر چيزى كه پيغمبر ( ص ) هشدار ميداد از آنچه كه منكر مىشدند و آن را تكذيب مىكردند . سپس خداوند خبر مىدهد كه انسان شديدا در تقلب از حالى به حال ديگر است پس فرمود :
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۲۱ — صفحه 192
پدیدآورندگان: الشيخ الطبرسي
ص۱۹۲