پرش به محتوای اصلی

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۲۱ — صفحه 136

پدیدآورندگان:

ص۱۳۶

تفسير :

سپس خداوند به پاسخ ابليس پرداخته و مىگويد : قالَ ( گفت ) براى او . فَالْحَقُّ وَ الْحَقَّ أَقُولُ لَأَمْلَأَنَّ ( پس حق است و حق مىگويم هر آينه آكنده كنم ) در اينجا ميان قسم و مقسم عليه فاصله شده تا موضوع تأكيد شود . جَهَنَّمَ مِنْكَ وَ مِمَّنْ تَبِعَكَ ( دوزخ را از تو و از آن كه پيروى كرد تو را ) و پذيرفت سخن تو را . مِنْهُمْ ( از ايشان ) يعنى از بنى آدم . أَجْمَعِينَ ( جميعا ) . سپس خداوند پيامبر خود را مورد خطاب قرار داده و فرمود : قُلْ ( بگو ) اى محمد بر كافران مكه . ما أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ ( نمىخواهم از شما بر آن ) يعنى براى تبليغ وحى و قرآن و دعوت به خداوند سبحان . مِنْ أَجْرٍ ( از اجرى ) يعنى مالى كه به من بدهيد . وَ ما أَنَا مِنَ الْمُتَكَلِّفِينَ ( و نيستم من از تكليف كنندگان ) به اين قرآن و از جانب خودم . و گفته‌اند يعنى : من از طرف خود به عنوان پيمبرى به سوى شما نيامده‌ام و آمدن خود را بر شما تكليف نمىكنم بلكه خدايم مرا به اين كار دستور داده است . و نيز گفته شده : من اصرار نمىكنم به چيزى كه طبق مقتضى عقل نباشد . از « عبد اللَّه بن مسعود » نقل شده كه گفت : اى مردم هر كه چيزى را مىداند بگويد ، و هر كه نمىداند بگويد خدا داناتر است چه اين كه خود اين علم است كه انسان چيزى را كه نمىداند بگويد خدا داناتر است چه اين كه خداوند به پيامبر خود مىگويد : ( قُلْ ما أَسْئَلُكُمْ عَلَيْهِ مِنْ أَجْرٍ وَ ما أَنَا مِنَ الْمُتَكَلِّفِينَ ) . اين سخن را « بخارى » در كتاب « صحيح » خود نقل كرده است .