احاديث كه امام على عليه السلام در صحيفهاى نگاشته است و مطابق آنچه در روايت آمده حوادث و نامهاى كسانى كه تا روز قيامت حكومت مىكنند در اين مصحف ذكر شده است . « 1 »
يكى ديگر از اين مجموعهها ، كتابى است كه « جامعه » خوانده مىشود .
اين كتاب را رسول خدا صلى الله عليه و آله املاء كرده و اميرمؤمنان عليه السلام نگاشته است . طول اين كتاب هفتاد ذراع است و تمام احكام دين در آن ياد شده است .
در حديثى از ابو بصير از امام صادق نيز همين مطلب آمده است ، ابو بصير مىگويد :
« شنيدم كه آنحضرت از ابن بسترمه كه در خصوص مسألهاى فتوا داده بود ، ياد كرد و فرمود : اين فتوا كجا و آن « جامعه » كه املاى رسول خدا صلى الله عليه و آله و به خط على عليه السلام بود كجا ؟ ! تمام حلال و حرام و حتّى ديهء جراحات در اين « جامعه » موجود است . « 2 »
اين ميراث علمى ، دست به دست در ميان ائمه اهل بيت عليهم السلام مىگشت و وجود آن در نزد يكى از فرزندان امام راحل ، خود گواه آن بود كه او جانشين آن امام است . در تاريخ زندگى امام باقر مىخوانيم كه پدر بزرگوارش ، امام سجاد ، در هنگام شهادت به فرزندانش كه گردش را گرفته بودند نگريست و سپس به محمّد بن على رو كرد و فرمود :
« اى محمّد ! اين صندوق را به خانهات ببر . . . سپس فرمود : بدان كه اين صندوق حاوى دينار و درهم نيست بلكه آكنده از علم و دانش است » « 3 »
شايد ما بپرسيم : چگونه ممكن است كه تمام احكام شريعت در كتابى
هامش
( 1 ) - بحارالانوار ، ج 26 ، ص 37 .
( 2 ) - همان مأخذ ، ص 18 .
( 3 ) - همان مأخذ ، ص 33 .