فرمان داده بود ، معلوم و آشكار است .
و اما واژه « نكث » در لغت به معناى باز شدن پارچه بافته شده و نخ ريسيده ، است . و معناى آن به معناى « نقض » نزديك است از اين رو به عنوان استعارهاى از « نقض عهد » به كار مىرود مثلا در اين آيه خداوند فرموده :
وَ إِنْ نَكَثُوا أَيْمانَهُمْ
« 1 » -
إِذا هُمْ يَنْكُثُونَ
« اگر پيمانهايشان را پاره كنند - بنابراين آنها پيمان شكنى كردند » .
معناى نكث مانند معناى نقض است و معناى نكيثه همانند معناى نقيضه است و هر خصلتى كه مردم آن را از بين ببرند نكيثه گفته مىشود شاعر در اين باره گفته :
« متى يك امر للنكيثة اشهد » « 2 » بنابراين هر كس كه به عنوان بيعت دست بر دست امام على بن ابيطالب عليه السّلام نهاد و سپس بيعتش را شكست ، در زمره كسانى است كه رسول خدا صلى اللّه عليه و آله و سلم به على عليه السّلام خبر داد با آنها خواهد جنگيد . و ترديدى نيست كه طلحه و زبير بدين ترتيب ، از همان كسانى هستند كه رسول خدا در ابتداى حديث فوق الذكر آنها را ناكثين لقب داد .
اما آنان با اين احاديث رسول خدا صلى اللّه عليه و آله و سلم كه در شأن امير المؤمنين عليه السّلام فرموده بود چه برخوردى داشتند و و با اين حديث پيامبر صلى اللّه عليه و آله و سلم كه در حضور همگان اعلام كرد : « اگر على را به ولايت بگماريد شما را به راه راست خواهد برد » « 3 » چه كردند ؟
رسول اكرم صلى اللّه عليه و آله و سلم كه وقوع اين حوادث را از پس پردهاى نازك مىديد اهل بيت و عترتش را از سرنوشتى كه بعد از خودش بدان مبتلا مىشدند آگاه مىساخت . در روايتى از امام على عليه السّلام نقل شده است كه مىفرمود : « رسول خدا به من وصيت كرد : اين امت به زودى عهد و پيمان تو را مىشكنند » « 4 » از اين رو
هامش
( 1 ) توبه ، 12 .
( 2 ) اساس البلاغه ، ص 472 و المفردات فى غريب القران ، 4 - 5 .
( 3 ) تاريخ دمشق - ترجمة امام على عليه السّلام ، 360 ، 90 - 94 .
( 4 ) تاريخ دمشق ، ترجمة امام على عليه السّلام ، ج 3 ، 148 - 161 .