فطرت شده است .
مملوكيت و يا شىء بودن :
در مرحلهء اول ، زن حكم ساير ابزارهاى زندگى و وسايل تعيش و مستملكات مرد را داشته است . مرد با او آنطور عمل مىكرده كه با ساير مستملكات خود عمل مىكرده است ، يعنى حقى براى او نسبت به خود قائل نبوده است و اگر رعايت حال او را مىكرده است در حقيقت از قبيل تزيين بوستان يا چاق كردن گوسفند يا اسب يا الاغ بوده است . حمايت از او از قبيل حمايت از ساير مملوكات بوده است .
قرض و عاريه دادن براى تمتع يا خدمت يا استيلاد :
زن مملوك بوده نه در عرض مرد و مانند او و مالك اشياء . او را مىفروخته و مىبخشيده و قرض مىداده براى تمتع يا استيلاد يا خدمت .
حق سياست و مجازات او و حق كشتن يا خوردن او :
به خود حق مىداده هر نوع سياستى دربارهء او روا دارد ، حتى كشتن و يا خوردن گوشت او . مىگويد :
وجوب اطاعت مطلق :
و كان على المرأة ان تطيع الرجل - اباها او زوجها - فى ما يأمر به طوعاً او كرهاً .
عدم استقلال :
و كان عليها ان لاتستقل عنه فى امر يرجع اليه او اليها .
وجوب خدمت خانه و فرزندان :
و كان عليها ان تلى امور البيت و الاولاد و جميع ما يحتاج اليه حياة الرجل فيه .
تحمل كارهاى سخت :
و كان عليها ان تتحمل من الاشغال اشقها كحمل الاثقال و عمل الطين و مايجرى مجراهما و من الحرف و الصناعات اردئها و سفسافها .
مرحلهء مملوكيت :
و قد بلغ عجيب الامر الى حيث ان المرأة الحامل فى بعض القبائل اذا وضعت حملها قامت من فورها الى حوائج البيت و نام الرجل على فراشها اياماً يتمرّض و يداوى نفسه .
زن در ميان مللى كه هنوز قانون تدوين نكرده بودند - مرحلهء قيمومت :
در مرحلهء دوم ، زن مانند مرحلهء اول مملوك و تابع محض نبود ، كشته نمىشد ، گوشتش خورده نمىشد ، حق مالكيت به كلى از او سلب نشده بود .
مالكيت غير مستقل :
بلكه فى الجمله مالك ارث يا ازدواج بود ، لكن حق تصرف مستقل در اين امور
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي ) — صفحة 83
مساهمون: مرتضى مطهرى
ص٨٣