پرش به محتوای اصلی

ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۱۳ — صفحه 79

پدیدآورندگان:

ص۷۹

مىآيد . برخى گويند : كلمهء « مثل » در اينجا در كلام اضافه شده و تقدير : « الجنة التي وعد المتقون . . . » است . تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهارُ أُكُلُها دائِمٌ وَ ظِلُّها : بهشتى كه نهرها از زير آن روان است و ميوه‌هاى آن تمام شدنى و سايهء آن زوال پذير نيست و خورشيد ، در سايهء آن اثرى ندارد . اين معنى از حسن است . ابن عباس گويد : يعنى نعمت بهشت با مرگ و آفتهاى ديگر از ميان رفتنى نيست . ابراهيم تيمى گويد : يعنى لذت خوردنيهاى آن هميشه در كام مردم خواهد بود . تِلْكَ عُقْبَى الَّذِينَ اتَّقَوْا : چنين بهشتى سر انجام كار كسانى است كه تقوى پيشه كنند . وَ عُقْبَى الْكافِرِينَ النَّارُ : و عاقبت كار كافران ، دوزخ است . از آنجا كه در بارهء وعده و وعيد اهل تقوى و اهل كفر ، سخن گفته است ، اكنون مىفرمايد : وَ الَّذِينَ آتَيْناهُمُ الْكِتابَ يَفْرَحُونَ بِما أُنْزِلَ إِلَيْكَ : مردم مسلمان كه قرآن براى آنها نازل شده است ، به قرآن شادند و افتخار مىكنند . وَ مِنَ الْأَحْزابِ مَنْ يُنْكِرُ بَعْضَهُ : يهود و نصارى و مجوس پاره‌اى از حقايق قرآن را كه با احكام دينى خودشان مخالف است ، انكار مىكنند . اين معنى از حسن و مجاهد و قتاده است . ابن عباس گويد : مقصود از كسانى كه كتاب بر آنها نازل شده ، اهل كتاب است كه ايمان آورده‌اند . مثل عبد اللَّه بن سلام و اصحابش . اينان به قرآن شاد شدند و مقصود از احزاب ، سايرين اهل كتاب و مشركين است . وى گويد : عبد اللَّه بن سلام و اصحابش از اينكه نام « رحمان » در قرآن كم آمده بود ناراحت شدند ، با اينكه در تورات به اين نام ، زياد بر مىخوردند . از اينرو خداوند فرمود : « قُلِ ادْعُوا اللَّهَ أَوِ ادْعُوا الرَّحْمنَ . . . » ( اسراء 110 : بگو : « اللَّه » را بخوانيد يا « رحمان » را ) آنها از اين سخن شاد شدند و اهل شرك به « رحمان » كفر ورزيدند و گفتند : ما فقط « رحمان يمامه » را مىشناسيم .