« وَ لكِنَّ أَكْثَرَ النَّاسِ لا يُؤْمِنُونَ »
ولى بيشتر مردم بخاطر جهل و نادانى كه نسبت به خداوند دارند و نبوت پيغمبر را منكرند راستى و درستى او را باور ندارند .
« وَ مَنْ أَظْلَمُ مِمَّنِ افْتَرى عَلَى اللَّهِ كَذِباً »
و هيچكس ستمكارتر از آن كسى نيست كه بر خدا دروغ بندد .
« أُولئِكَ يُعْرَضُونَ عَلى رَبِّهِمْ »
اينان در روز قيامت در جايگاهى كه همهء خلائق آنها را مىبينند براى بازپرسى و حساب و كتاب باز ايستند تا از اعمالشان سؤال شود و كيفر كارهاشان را به بينند .
« وَ يَقُولُ الْأَشْهادُ »
و گواهان گويند . . . و منظور از اين گواهان يا فرشتگانى هستند كه موكل بر بندگان بودهاند - چنانچه مجاهد گفته - و يا انبياء و پيمبرانند - چنانچه ضحاك گفته - و يا پيشوايان مردمان با ايمان در هر عصر و زمانى ميباشند - چنانچه ديگران گفتهاند . . .
« هؤُلاءِ الَّذِينَ كَذَبُوا عَلى رَبِّهِمْ »
اينان هستند كه بر پيمبران و فرستادگان خدا دروغ بستند .
« أَلا لَعْنَةُ اللَّهِ عَلَى الظَّالِمِينَ »
هان كه لعنت خدا بر ستمگران باد . ممكن است اين جمله دنبالهء سخن گواهان باشد ، و ممكن است جملهء جداگانه و ابتداى سخن باشد . سپس خداى سبحان اين ستمگران را كه مورد لعنت هستند چنين توصيف فرموده گويد :
« الَّذِينَ يَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ »
آنان كه مردم را از راه بدر كرده و اغواء كنند و از دين خدا باز دارند ، چه آنكه شبههاى بر آنان القاء كنند ، و يا مورد تهديد و تطميع خويش قرارشان دهند ، و يا كارهاى ديگرى بدين منظور انجام دهند .
« وَ يَبْغُونَها عِوَجاً »
و طالب ايجاد انحراف در راه خدا و عدول از راستى و درستى هستند . و برخى گفتهاند : منظور كم و زيادى است كه در كتاب ميكردند تا دليلها را تغيير داده و اوصاف پيغمبر آخر الزمان ، با رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - تطبيق نكند چنانچه يهود اين كار را ميكردند ، و برخى گفتهاند منظور شبهاتى است كه