تقرير مطلب است . و مقصود از « بينه » قرآن است ، و فاعل در « كان » رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - است ، يعنى : آيا پيغمبرى كه از جانب پروردگار خود دليل روشنى چون قرآن دارد . . .
و برخى گفتهاند : منظور هر كسى است كه بر حق بوده و از روى حجت و دليل بدين و آئينى ايمان آورده است ، زيرا لفظ « من » عاقلان را شامل گردد .
و جبائى گفته : منظور مؤمنان از اصحاب حضرت محمد - صلى اللَّه عليه و آله - هستند .
« وَ يَتْلُوهُ شاهِدٌ مِنْهُ »
و پيروى او كند كسى كه بدرستى و صحت آن گواهى دهد .
و در اينكه منظور كيست ؟ اختلاف شده ، ابن عباس و مجاهد و زجاج گفتهاند : منظور از
« شاهِدٌ مِنْهُ »
جبرئيل است كه قرآن را از جانب خدا بر پيغمبر ميخواند . و قول ديگر آنست كه منظور از « شاهد » حضرت محمد - صلى اللَّه عليه و آله - است ، و همين معنى در روايتى از امام حسين عليه السلام روايت شده و ابن زيد و جبائى نيز اين قول را اختيار كردهاند .
و برخى گويند : منظور از « شاهد » زبان اوست كه قرآن را به زبان خود ميخواند و اين قولى است كه از محمد بن حنفية و حسن و قتاده نقل شده .
و در روايتى كه از امام باقر و حضرت رضا عليهما السلام نقل شده فرمودهاند : « شاهد » على بن ابى طالب عليه السلام است كه بر صدق گفتار پيغمبر - صلى اللَّه عليه و آله - گواهى دهد ، و همين معنى را طبرى نيز بسند خود از جابر بن عبد اللَّه از على عليه السلام روايت كرده است .
و مجاهد گفته : « شاهد » آن فرشتهاى است كه آن را حفظ كند و پا بر جا سازد .
و ابو مسلم گفته :
« بَيِّنَةٍ مِنْ رَبِّهِ »
همان حجت و دليل عقلى است و اينكه خداى تعالى آن را به خود منسوب داشته بخاطر آن است كه دليلهاى عقلى و شرعى را او منصوب دارد ، و منظور از « شاهد » كه دنبال آن آيد و بدرستى آن گواهى دهد همان قرآن كريم است .