خاندانشان نفرين ميكنند و در استجابت آن شتاب دارند ، مثل اينكه ميگويد : خدا مرا از ميان شما ببرد ، يا بفرزندش ميگويد : خدا لعنت كند و بركتت ندهد . . . « اسْتِعْجالَهُمْ بِالْخَيْرِ » يعنى همانطور كه در مورد دعاى خير وقتى اجابتش را زود ميخواهند خدا نيز در اجابت آن تعجيل مىكند . « لَقُضِيَ إِلَيْهِمْ أَجَلُهُمْ » عمرشان بسر آمده بود و نابود شده بودند ، ولى خداوند در هلاكتشان شتاب ننموده و بدانها مهلت ميدهد تا توبه كنند . و برخى گفتهاند : معناى آيه اين است : اگر خداوند در كيفرى كه اينان سزاوارند شتاب كند چنانچه در مورد كار خير شتاب مىكند - و چه بسا در جايى كه مصلحت اقتضاء كند دعاشان نيز به اجابت رسد . اينان يكسره نابود شده بودند ، زيرا ساختمان بدن انسانى در دنيا تاب تحمل كيفر آخرت بلكه پائينتر آن را ندارد . ولى خداى سبحان آن كيفر را در وقت خود بدانها مىرساند . و اينكه عقاب را شر خوانده بخاطر سختى و زيانى است كه در آن وجود دارد ، و فائدهاش آن است كه اگر در كيفر شتاب كند تكليف برداشته خواهد شد ، و تكليف نيز جز بوسيلهء مرگ برداشته نخواهد شد ، و با آمدن و شتاب در مرگ ، كسى باقى نخواهد ماند . « فَنَذَرُ الَّذِينَ لا يَرْجُونَ لِقاءَنا فِي طُغْيانِهِمْ يَعْمَهُونَ » يعنى آن دسته مردمانى را كه از روز قيامت و حساب و كتاب واهمه و باكى ندارند واميگذاريم تا در كفر و عدولشان از حق بسوى باطل و سركشى و تمردشان در ظلم و ستم سرگردان و متحير باشند . و « عمه » به معناى شدت تحير و سرگردانى است . سپس خداى سبحان از كم صبرى انسان در مقابل ضررها و سختيها خبر داده و ميفرمايد : « وَ إِذا مَسَّ الْإِنْسانَ الضُّرُّ » و چون به انسان مشقت و بلا و محنتى از محنتهاى دنيا برسد . « دَعانا لِجَنْبِهِ أَوْ قاعِداً أَوْ قائِماً » در حالى كه بپهلو خفته يا در حال قيام يا قعود يعنى در هر حالى براى رفع آن ما را بخواند و در دعا بكوشد و دفع آن را بخواهد . . .
ترجمه تفسير مجمع البيان (فارسى)ج ۱۱ — صفحه 265
پدیدآورندگان: الشيخ الطبرسي
ص۲۶۵