شما هستند مردمان منافقى هستند كه به ظاهر ادعاى ايمان ميكنند و كفر باطنى خود را ميپوشانند ، و برخى گفتهاند : اينان قبائل جهينه و مزينه و اسلم و اشجع و غفار بودند كه در اطراف مدينه سكونت داشتند .
« وَ مِنْ أَهْلِ الْمَدِينَةِ »
يعنى و از مردم مدينه نيز منافقانى هستند .
« مَرَدُوا عَلَى النِّفاقِ »
فراء گفته : يعنى بر نفاق سخت و دلير گشتهاند . و ابن زيد و ابان بن تغلب گفتهاند : يعنى بر آن پا بر جا و ثابت گشتهاند و مانند ديگران توبه نكردهاند ، و ابن اسحاق گفته : يعنى در نفاق خود اصرار ورزند و دست بردار نيستند .
« لا تَعْلَمُهُمْ نَحْنُ نَعْلَمُهُمْ »
كه تو اى محمد آنها را نمىشناسى ولى ما مىشناسيمشان .
« سَنُعَذِّبُهُمْ مَرَّتَيْنِ »
ما آنان را دو بار عذاب ميكنيم ، و در اينكه مقصود از اين دو بار عذاب چيست چند قول است :
1 - ابن عباس و سدى و كلبى گفتهاند : يعنى در دنيا آنان را عذاب خواهيم كرد برسواشدنشان چنانچه رسول خدا - صلى اللَّه عليه و آله - در روز جمعهاى در خطبه نام چند تن از آنها را برد و فرمود : بيرون شويد كه شما منافق هستيد ، و در قبر نيز به عذاب قبر عذابشان ميكنيم .
2 - و مجاهد گفته : يعنى يك بار در دنيا عذابشان ميكنيم بوسيلهء اسارت و كشته شدن و بار ديگر در قبر .
3 - حصيف روايت كرده كه آنان دو بار بگرسنگى معذب شدند .
4 - حسن گفته : يعنى يك بار بوسيلهء گرفتن زكات و ديگرى در قبر .
5 - ابن اسحاق گفته : يكى خشمى بود كه آنها نسبت به مسلمانان داشتند ( كه آنها را معذّب داشت ) و ديگرى عذاب قبر .
6 - برخى گفتهاند : يكى عذابى است كه در وقت جان دادن دچار ميشوند كه فرشتگان به صورت و پشت سرشان مىزنند ، و ديگرى در قبر .
7 - و قول ديگرى از ابن عباس نقل شده كه عذاب نخست اقامهء حدود اسلامى است بر آنان ، و عذاب دوم عذاب قبر است ، و همهء اين وجوهى كه گفتهاند محتمل