خصوصيات اختلاف داشته باشند - مثل آن كه يكى بگويد ماه بلند بوده وديگرى بگويد بلند
نبوده - به گفته آنان ماه ثابت مىشود .
3 - عده اى كه از گفته آنان يقين يا اطمينان پيدا مىشود بگويند ماه را ديده أيم ، همچنين
است هر چيزى كه به واسطه آن يقين يا اطمينان پيدا مىشود .
4 - سى روز از آغاز ماه شعبان بگذرد كه به واسطه آن أول ماه رمضان ثابت مىشود ،
وسى روز از أول ماه رمضان بگذرد كه به واسطه آن أول ماه شوال ( عيد فطر ) ثابت مىشود .
5 - حاكم شرع جامع الشرايط حكم كند كه أول ماه است .
" مسأله 1599 " اگر حاكم شرع جامع الشرايط حكم كند كه أول ماه است ، كسى هم
كه از أو تقليد نمىكند بايد به حكم أو عمل نمايد ، ولى كسى كه مىداند حاكم شرع اشتباه
كرده يا أو را جامع الشرايط نمىداند نمىتواند به حكم أو عمل كند .
" مسأله 1600 " أول ماه با پيشگويى منجمين ثابت نمىشود ، ولى اگر انسان از گفته
آنان يقين يا اطمينان پيدا كند بايد به آن عمل نمايد .
" مسأله 1601 " بلند بودن ماه يا دير غروب كردن آن دليل بر اين كه شب پيش ، شب
أول ماه بوده نيست .
" مسأله 1602 " اگر أول ماه رمضان براي كسى ثابت نشود وروزه نگيرد ، چنانچه دو
مرد عادل بگويند شب پيش ماه را ديده أيم بايد روزه آن روز را قضا كند ، واگر در همان
روز باشد ، بقيه روز هم از كارهايى كه روزه را باطل مىكند بپرهيزد .
" مسأله 1603 " روزى را كه انسان نمىداند " آخر رمضان " است يا " أول شوال " بايد
روزه بگيرد ، ولى اگر پيش از مغرب بفهمد أول شوال بوده يا دو مرد عادل شهادت دهند
بايد افطار نمايد .
" مسأله 1604 " در هواي صاف اگر بيشتر مردم در صدد ديدن ماه بوده اند وبا اين حال
ماه را نديده باشند وفقط دو مرد عادل به آن شهادت دهند - چون در معرض اشتباه مىباشند -
اعتبار شهادت آنان محل اشكال است .
" مسأله 1605 " شهادت دو مرد عادل بايد از روى حس وديدن باشد ، پس اگر از
روى حدس ويا قواعد علمي شهادت دهند اعتباري ندارد .
" مسأله 1606 " اگر در شهري أول ماه ثابت شود براي مردم شهرهاى ديگر فايده
ندارد ، مگر آن كه فاصله آنها كم باشد ، يا انسان بداند كه أفق آنها يكى است ، ويا بداند در آن
هامش
( 1 ) حكم روزى را كه انسان نمىداند " أول رمضان " است يا " آخر شعبان " در مسأله " 1443 "
بيان شده است .