پيشگفتار
انديشهء اقبال در ايران
بدون ترديد علامه محمد اقبال لاهورى يكى از بزرگترين و ارزندهترين انديشمندان عصر حاضر و تاريخ اسلام است . شخصيت اقبال داراى ابعاد گوناگونى است و نمىتوان زندگى او را تنها با توجّه به يك بعد آن بررسى كرد . اقبال را فقط به عنوان يك شاعر برجسته ، يك فيلسوف ، يك متفكر ، يك مصلح اجتماعى ، يك حقوقدان ، يك استاد دانشگاه يا يك جامعه شناس نمىتوان معرفى كرد ، بلكه بايد او را با در نظر گرفتن همهء اين ابعاد و عناوين ، و به مثابه بانى و مؤسس اصلى كشور پاكستان و يكى از برجستهترين شخصيتهاى تاريخ معاصر دنياى اسلام شناخت و معرفى كرد . « 1 »
هامش
( 1 ) . استاد سيّد غلامرضا سعيدى اقبال را در مقالهاى كه در اين كتاب آمده است « معمار پاكستان » مىداند و دكتر على شريعتى در يك سخنرانى اقبال را « معمار بزرگ انديشهء اسلامى » مىنامد و چنين باور دارد كه او باعث تحكيم انديشهء انقلابى سيّد جمالالدين اسدآبادى است :
« . . . اوست كه به قيام انقلابى سيّد جمال قوام ايدئولوژيك بخشيد و درخت برومند و سركش او را ريشههاى عميق فكرى داد . . . » . ما و اقبال ، مجموعه آثار شريعتى ، ج 5 ، صفحه 140 .