فصل سوم از باب دوم در ذكر : ملوك الطوائف
از عهد اسكندر تا زمان اردشير بابكان ، مدت سيصد و هجده سال ، ايران ملوك الطوائف داشتند و [ ايشان با همديگر كوشش بمسائل مشكل كردند ] [ 1 ] . لا جرم در عهد ايشان ، مردم در تحصيل علوم [ مىكوشيدند ] [ 2 ] و اهل علم در علم بدرجه اعلى رسيدند .
كتاب [ سندباد نامه ] [ 3 ] و [ شماس ] [ 4 ] و [ يوسفاس ] [ 5 ] و غير آن با هفتاد پاره كتب معتبر در عهد ايشان ساخته و ايشان سه فرقهاند كه بيست و يك پادشاه بودهاند و از ديگران بزرگتر بودهاند .
فرقهء اول انطخس روميست .
چون اسكندر جهان بر ملوك الطوائف بخش كرد ، خراسان و عراق و بعضى از فارس و كرمان به دو داد و او مدت چهار سال [ مباشر ] [ 6 ] بود ، تا بر دست اشك بن دارا كشته شد .
فرقهء دوم اشكانياناند :
دوازده پادشاه . مدت ملكشان صد و شصت و پنج سال ، اصحاب الكهف بعهد ايشان بغار رفتند .
اشك
ابن دارا . به زمان عمش ، اسكندر ، از بيم پنهان بود و بعد ازو بر [ انطخس ] [ 7 ]
هامش
[ 1 ] - ف : ايشان را با يك ديگر . . ، بود - ر : ايشان با همديگر كوشش مسائل . . .
[ 2 ] - ق : كوشيدند
[ 3 ] - ساير نسخ : سندباد
[ 4 ] - ك : شماس - ف : شماس - ر : سماس
[ 5 ] - ر : يوسفاس - م ، ك ، ف - بوسفاس . عبارت حمزه چنين است : فى ايامهم وضعت الكتبة التى هى فى ايدى الناس مثل كتاب مروك و سندباد و كتاب مرساس و كتاب شيماس و ما اشبهها من الكتب التى يبلغ عددها قريب من سبعين كتابا .
[ 6 ] - ر : پادشاه
[ 7 ] - اين كلمه همه جا در تمام نسخ « ابطخس » آمده ولى پيداست كه تصحيف كلمهء « انطخس » باشد كه صورت ناقصى از اسم آنتيوخوس Anticochus از سلاطين سلسلهء سلوكى در ايران است .