8 - [ در مدّثّر ] 74 / 40 - 42 :
« فِي جَنَّاتٍ يَتَساءَلُونَ
( يا أيّها المرء ) ما سلكك فى سقر » از ابن زبير به نقل از عمر بن خطاب .
9 - [ در آل عمران ] 3 / 159 : « و شاورهم فى ( بعض ) الامر » از ابن عباس ( 15 ) .
10 - [ در حج ] 22 / 52 :
« وَ ما أَرْسَلْنا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُولٍ وَ لا نَبِيٍّ
( محدّث )
إِلَّا إِذا تَمَنَّى أَلْقَى الشَّيْطانُ فِي أُمْنِيَّتِهِ
از ابن عباس ( 16 ) .
11 - [ در جاثيه ] 45 / 4 :
وَ فِي خَلْقِكُمْ وَ ما يَبُثُّ مِنْ دابَّةٍ
( ل ) آيات لقوم يوقنون » از ابن مسعود ( 17 ) .
12 - [ در جاثيه ] 45 / 32 :
وَ إِذا قِيلَ إِنَّ وَعْدَ اللَّهِ حَقٌّ وَ
( انّ )
السَّاعَةُ لا رَيْبَ فِيها »
از ابن مسعود ( 18 ) .
13 - [ در عنكبوت ] 29 / 25 :
. . . إِنَّمَا اتَّخَذْتُمْ مِنْ دُونِ اللَّهِ أَوْثاناً
( و مودّة بينكم و تخلقون افكا ) « 1 » » از ابن مسعود .
14 - [ در بقره ] 2 / 158 : « فلا جناح عليه ( الّا يطّوّف ) بهما » از ابىّ « 2 » ( 19 ) .
با تأمّل در اين روايتها در پرتو حكم پيشين ، در مىيابيم كه نويسنده تا چه حدّ ، توانايى صحابه و تابعين را در دخالت در متن قرآن - از باب روشن نمودن آن يا اصلاح خطاى آن در شكل يا ساخت فعلى ( صيغه ) يا از باب تعيين برخى گرايشهاى اعتقادى - محدود تصوّر كرده است . نظر نويسنده ، آنچه اينان را به اين كار واداشته ، ابهام متن يا استعمال غير فصيح آن در شكل يا ساختار [ مثل ساختار فعلى ] يا بهرهبردارى آنها از قرآن براى منافع و اهداف دينىشان بوده است .
اين روايتها ، در حقيقت تهمتهايى است بىهدف به هر دو طرف قرآن و صحابه كه بدون هيچ گونه معيار علمى دقيق يا فهم درست مىباشند . نويسنده فراموش كرده است كه
هامش
( 1 ) نويسنده اين چنين از المصاحف ، ج 2 ، ص 67 نقل كرده است امّا با مراجعه به متن مصاحف مىبينيم كه متن اصلى چنين بوده است : « انّما اتّخذتم من دون اللّه اوثانا و تخلقون افكا انّما مودّة بينكم » . بدين ترتيب ميزان اختلاف بين متن اصلى و نقل شده مشخص مىشود .
( 2 ) مصطفى مندور ، رسالة الشواذ ، صص 189 - 200 .