داراى عقل وشعور باشد ، ادراك كاربرد ونتيجهء وجود آن اعضا براي أو ميسر
نيست ، وهرگز نمى تواند بفهمد كه حكمت تشكيلات اسرار آميز مغز چيست ، يا
دستگاه بينايى وشنوايى وجهاز تنفس براي أو به چه كار مى آيد ، ووقتي به دنيا
قدم گذاشت حكمت آنها ظاهر مى شود .
همچنين جنين جان انسان در رحم مادر طبيعت به وسيلهء تعليم وتربيت
وحى الهى بايد به قوا واعضايى مجهز شود كه ابزار حيات ابدى اوست ،
وحكمت آن دستورات بعد از قدم گذاشتن به عالم آخرت - كه نسبت آن به دنيا ،
نسبت دنيا به رحم مادر است - روشن مى شود .
به اين جهت تعبد در احكام دين از ضروريات خلقت انسان است ، بلكه از
ضروريات كمال انساني است ، چون ارزش عامل به عمل ، وارزش عمل به داعى
ومحرك عامل بر آن عمل است ، وبيان معصوم ( عليه السلام ) هم راهنماى به اين واقعيت
است " انما الأعمال بالنيات ولكل امرئ ما نوى " ( 1 ) از اين رو أطاعت خدا براي خدا با
چشم پوشيدن از مصلحت ومفسده ونفع وضرر مقام مقربين است .
2 - لزوم تقليد از علماى دين براي كساني كه قدرت استنباط ندارند : انساني كه
حفظ حيات وسلامت أو تابع مقررات وقوانينى است ، چاره ندارد براي حفظ
سلامت خود يا طبيب باشد ، ويا به طبيب حاذق مورد اعتماد مراجعه كند وبه
دستور أو عمل نمايد ، ويا جانب احتياط را بگيرد واز هر چه احتمال مى دهد
مضر به حال اوست خوددارى كند ، تا بداند يا از دانا بپرسد .
بلكه تقليد از ضروريات زندگى انسان است ، چه عالم باشد وچه جاهل ، نياز
جاهل به تقليد در زندگى روزمره اش محتاج به بيان نيست ، ونياز عالم به تقليد به
اين جهت است كه هر دانشمندى دايره ء دانش أو به قسمت ناچيزى از احتياجات
أو محدود است ، مثلا دانشمند در طب در ساختمان خانه اش بايد مقلد مهندس
ومعمار ساختمان باشد ، واگر سوار هواپيما شد مقلد خلبان ، واگر سوار كشتى شد
هامش
1 . وسائل الشيعة ، جلد 1 ، صفحهء 49 ، أبواب مقدمهء عبادات ، باب 5 ، حديث 10 ( اين است وجز اين نيست كه اعمال
وابسته به نيت ها است وبراي هر كس آن است كه نيت كرده است )