7 - فتنه يعنى مانع شدن :
وَ احْذَرْهُمْ أَنْ يَفْتِنُوكَ عَنْ بَعْضِ ما أَنْزَلَ اللَّهُ إِلَيْكَ
« 1 » ؛ يعنى مانع تو شوند . و آيهء
وَ إِنْ كادُوا لَيَفْتِنُونَكَ عَنِ الَّذِي أَوْحَيْنا إِلَيْكَ
« 2 » ؛ يعنى مانع تو شوند .
8 - فتنه يعنى گمراهى :
فَإِنَّكُمْ وَ ما تَعْبُدُونَ ما أَنْتُمْ عَلَيْهِ بِفاتِنِينَ
« 3 » ؛ يعنى بر آنچه كه گمراه هستيد . و آيهء
إِلَّا مَنْ هُوَ صالِ الْجَحِيمِ
« 4 » ؛ يعنى كسى كه تقدير شده در جهنم جاى گيرد . و آيهء
مَنْ يُرِدِ اللَّهُ فِتْنَتَهُ فَلَنْ تَمْلِكَ لَهُ مِنَ اللَّهِ شَيْئاً
« 5 » ؛ يعنى كسى كه خداوند گمراهىاش را بخواهد .
9 - فتنه يعنى عذر :
ثُمَّ لَمْ تَكُنْ فِتْنَتُهُمْ
« 6 » ؛ يعنى عذرشان . اين تفسير مجاهد و قتاده است :
إِلَّا أَنْ قالُوا وَ اللَّهِ رَبِّنا ما كُنَّا مُشْرِكِينَ
« 7 » .
10 - فتنه يعنى مسلّط شدن ، كه دربارهء بنى اسرائيل است :
رَبَّنا لا تَجْعَلْنا فِتْنَةً لِلْقَوْمِ الظَّالِمِينَ
« 8 » ؛ يعنى فرعون و پيروانش را بر ما مسلّط مكن . مىگويند : اگر من بهتر از آنان نبودم ، بر آنها مسلّط نمىشدم ، پس موجب تسلّط بر آنها مىشود . و سخن ابراهيم ( ع )
رَبَّنا لا تَجْعَلْنا فِتْنَةً لِلَّذِينَ كَفَرُوا
« 9 » ؛ يعنى روزى را بر ما تنگ و بر آنها فراخ مگردان .
11 - المفتون يعنى مجنون :
بِأَيِّكُمُ الْمَفْتُونُ
« 10 » ؛ مجاهد مىگويد : أيّكم المفتون ، أيّكم الشيطان .
هامش
( 1 ) - مائده ( 5 ) آيهء 49 : و از آنان بر حذر باش ، مبادا تو را در بخشى از آنچه خدا بر تو نازل كرده به فتنه دراندازند .
( 2 ) - اسراء ( 17 ) آيهء 73 : و چيزى نمانده بود كه تو را از آنچه به سوى تو وحى كردهايم گمراه كنند .
( 3 ) - صافات ( 37 ) آيات 161 و 162 : در حقيقت ، شما و آنچه كه شما آن را مىپرستيد ، بر ضدّ او گمراهگر نيستيد .
( 4 ) - همان ، آيهء 163 : مگر كسى را كه به دوزخ رفتنى است .
( 5 ) - مائده ( 5 ) آيهء 41 : و هر كه را خدا بخواهد به فتنه درافكند ، هرگز در برابر خدا براى او از دست تو چيزى برنمىآيد .
( 6 ) - انعام ( 6 ) آيهء 23 : آنگاه عذرشان جز اين نيست .
( 7 ) - همان : كه مىگويند : به خدا ، پروردگارمان سوگند كه ما مشرك نبوديم .
( 8 ) - يونس ( 10 ) آيهء 85 : پروردگارا ، ما را براى قوم ستمگر [ وسيلهء ] آزمايش قرار مده .
( 9 ) - ممتحنه ( 60 ) آيهء 5 : پروردگارا ، ما را وسيلهء آزمايش و آماج آزار براى كسانى كه كفر ورزيدهاند مگردان .
( 10 ) - قلم ( 68 ) آيهء 6 : كدام يك از شما دستخوش جنونيد .