خوف
راغب مىگويد : « خوف انتظار امر ناپسندى از نشانهاى مشكوك يا معلوم است ؛ چنان كه اميد و طمع انتظار امرى پسنديده از نشانهاى مشكوك يا معلوم است . خوف ضد امنيّت است و در امور دنيوى و اخروى هر دو به كار مىرود . در قرآن آمده است :
تَتَجافى جُنُوبُهُمْ عَنِ الْمَضاجِعِ يَدْعُونَ رَبَّهُمْ خَوْفاً وَ طَمَعاً
« 1 » . خوف در اين دو آيه :
وَ إِنْ خِفْتُمْ أَلَّا تُقْسِطُوا
« 2 » ؛
وَ إِنْ خِفْتُمْ شِقاقَ بَيْنِهِما
« 3 » به « عرفتم » تفسير شده است . حقيقت آن اين است كه « اگر ترسى از آن به خاطر شناخت شما رخ داد . »
منظور از ترس خدا ، همان ترس ناشى از وحشت - مثل احساس ترس از شير - نيست ، بلكه مراد ، خوددارى از گناهان و دست يازيدن به طاعت است . لذا گفته شده است : كسى كه ترك گناه نكرده است ، ترسو و خائف محسوب نمىشود . ترس از خدا همان تشويق به پرهيز است ؛ مثلا آيهء
ذلِكَ يُخَوِّفُ اللَّهُ بِهِ عِبادَهُ
« 4 » . خداوند هم از ترسيدن از شيطان و توجّه به ترساندن او نهى كرده است و فرموده :
إِنَّما ذلِكُمُ الشَّيْطانُ يُخَوِّفُ أَوْلِياءَهُ فَلا تَخافُوهُمْ وَ خافُونِ إِنْ كُنْتُمْ
هامش
( 1 ) - سجده ( 32 ) آيهء 16 : پهلوهايشان از خوابگاهها مىگردد ، و پروردگارشان را از روى بيم و طمع مىخوانند .
( 2 ) - نساء ( 4 ) آيهء 3 : و اگر در اجراى عدالت بيمناكند .
( 3 ) - همان ، آيهء 35 : و اگر از جدايى ميان آن دو [ زن و شوهر ] بيم داريد .
( 4 ) - زمر ( 39 ) آيهء 16 : اين [ كيفرى ] است كه خدا بندگانش را به آن بيم مىدهد .