حدى كه بگويند آرام گرفت داخل در ركن ركوعى است وزائد بر آن مثل خود ذكر
ركوع ، داخل در ركن نيست ، اگر چه واجب است .
( 845 ) اگر موقعى كه ذكر واجب ركوع را مىگويد ، بي اختيار به قدرى حركت
كند كه از حال آرام بودن بدن خارج شود بايد بعد از آرام گرفتن بدن ، دوباره ذكر را
بگويد ولى اگر كمي حركت كند كه از حال آرام بودن بدن خارج نشود ، يا انگشتان را
حركت دهد اشكال ندارد .
( 846 ) اگر نتواند به مقدار ذكر در ركوع بماند ، در صورتي كه بتواند پيش از آن
كه از حد ركوع بيرون رود ذكر را بگويد ، بايد در آن حال تمام كند .
( 847 ) اگر بدن به واسطه مرض ومانند آن در ركوع آرام نگيرد نماز صحيح
است ولى بايد پيش از آن كه از حال ركوع خارج شود ذكر واجب را بگويد .
( 848 ) هر گاه نتواند به اندازه ركوع خم شود ، بايد به چيزى تكيه دهد وركوع
كند ، واگر موقعى هم كه تكيه داده نتواند به طور معمول ركوع كند بايد به هر اندازه
مىتواند خم شود ، واگر هيچ نتواند خم شود بايد با سر اشاره نمايد واگر آن هم
ممكن نشد با چشم ، به وسيله بستن براي ركوع وباز كردن براي برخاستن از ركوع
اشاره نمايد واگر از اين هم عاجز است بايد در قلب ، نيت ركوع كند وذكر آن را بگويد .
( 849 ) كسى كه نمىتواند ايستاده يا نشسته ركوع كند وبراي ركوع فقط
مىتواند در حالي كه نشسته است كمي خم شود ، يا در حالي كه ايستاده است با سر
اشاره كند ، بايد ايستاده نماز بخواند وبراي ركوع با سر اشاره نمايد .
( 850 ) بعد از تمام شدن ذكر ركوع ، بايد راست بايستد وبعد از آن كه بدن آرام
گرفت به سجده رود واگر عمدا پيش از ايستادن ، يا پيش از آرام گرفتن بدن به
سجده رود نمازش باطل است .
( 851 ) اگر ركوع را فراموش كند وپيش از آن كه به سجده برسد ، يادش بيايد ، اگر
به قصد ركوع خم شده بود ومختصر مكثى در ركوع كرد ، فقط قيام بعد از ركوع را
انجام نداده ، بنا بر اين بر مىگردد وآن قيام را به جا آورده وبه سجده مىرود والا
بايد ايستاده وبعد به ركوع رود ، واحتياط مستحب است اگر فراموش كردن ركوع
قبل از خم شدن باشد ، نماز را دو مرتبه بخواند ، وچنانچه به حالت خميدگى به